09-06-2012, 01:24 PM
Em chào các bác, em vốn là kẻ hậu học, mới tìm hiều về Dịch nên không dám khoa môi múa mép trước các bậc tiền nhân. Ban đầu vốn định đặt gạch hóng gió xem có gì mới lạ ko. Chợt này ra mấy ý xin đóng góp để làm rõ hơn tại sao các bậc Thánh nhân xưa lại đặt ra 2 quẻ Bĩ - Thái.
Xin nói về quẻ Thái trước. Quẻ Thái vốn có Khôn ở trên, Càn ở dưới. Hồi mới học em cũng băn khoăn việc này, sao trời nằm dưới đất, hay đất nằm trên trời lại là Thái đc. Ngẫm lại các Thánh nhân xưa đặt ra như vậy hẳn có lý.
Càn vốn là khí thuần dương, khí dương nhẹ thì phải bay lên, nếu bay xuống thì là khí âm rồi, ko còn là thuần dương nữa. Cũng vậy, Khôn là thuần âm, thuần âm thì nặng, phải bay xuống. Như vậy, khí âm bay xuống, khí duơng bay lên, hai khí gặp nhau là âm duơng giao hòa, nhất là thái âm gặp thái duơng thì sự giao hòa càng lớn. Chính cái âm duơng giao hòa mà vạn vật được sinh sôi, này nở. Thái là ở chỗ đó. Ngược lại ở quẻ Bĩ, âm đi đường âm, dương đi đường duơng, hai khí không gặp nhau, như vậy chẳng có gì xảy ra, âm dương mất cân bằng, Bĩ từ đó mà ra.
Vậy giải thích sao về Vật cùng tất biến. Cái này hiểu không khéo thì dễ hiểu sai. Ý của cổ nhân là: đã là thái dương, nếu để khí dương tăng trưởng thêm vào thì sẽ thoái, như lên đến đỉnh núi rồi thì phải đi xuống, đến đỉnh vinh quang thì phải hạ cánh thôi. Nhưng cuối cùng, cái đỉnh núi đó vẫn là đỉnh núi, nó vẫn là đỉnh cao nhất. Thái dương cũng vậy, đã là thái dương thì thêm dương vào mới biến thành thiếu âm. Còn ko thêm duơng vào thì nó vẫn cứ là thái duơng, vẫn cứ bay lên mãi. Không thể cho rằng Thái dương thì phải bay xuống.
Như vậy đã rõ, do Thánh nhân từ ngàn đời trước vẫn không sai, có chăng là hàng hậu học chúng ta chưa học đến nơi đến chốn, phải ko nhỉ?
Lý luận tương tự, ta cũng sẽ hiểu thêm về quẻ Vị Tế và quẻ Ký Tế.
Xin nói về quẻ Thái trước. Quẻ Thái vốn có Khôn ở trên, Càn ở dưới. Hồi mới học em cũng băn khoăn việc này, sao trời nằm dưới đất, hay đất nằm trên trời lại là Thái đc. Ngẫm lại các Thánh nhân xưa đặt ra như vậy hẳn có lý.
Càn vốn là khí thuần dương, khí dương nhẹ thì phải bay lên, nếu bay xuống thì là khí âm rồi, ko còn là thuần dương nữa. Cũng vậy, Khôn là thuần âm, thuần âm thì nặng, phải bay xuống. Như vậy, khí âm bay xuống, khí duơng bay lên, hai khí gặp nhau là âm duơng giao hòa, nhất là thái âm gặp thái duơng thì sự giao hòa càng lớn. Chính cái âm duơng giao hòa mà vạn vật được sinh sôi, này nở. Thái là ở chỗ đó. Ngược lại ở quẻ Bĩ, âm đi đường âm, dương đi đường duơng, hai khí không gặp nhau, như vậy chẳng có gì xảy ra, âm dương mất cân bằng, Bĩ từ đó mà ra.
Vậy giải thích sao về Vật cùng tất biến. Cái này hiểu không khéo thì dễ hiểu sai. Ý của cổ nhân là: đã là thái dương, nếu để khí dương tăng trưởng thêm vào thì sẽ thoái, như lên đến đỉnh núi rồi thì phải đi xuống, đến đỉnh vinh quang thì phải hạ cánh thôi. Nhưng cuối cùng, cái đỉnh núi đó vẫn là đỉnh núi, nó vẫn là đỉnh cao nhất. Thái dương cũng vậy, đã là thái dương thì thêm dương vào mới biến thành thiếu âm. Còn ko thêm duơng vào thì nó vẫn cứ là thái duơng, vẫn cứ bay lên mãi. Không thể cho rằng Thái dương thì phải bay xuống.
Như vậy đã rõ, do Thánh nhân từ ngàn đời trước vẫn không sai, có chăng là hàng hậu học chúng ta chưa học đến nơi đến chốn, phải ko nhỉ?
Lý luận tương tự, ta cũng sẽ hiểu thêm về quẻ Vị Tế và quẻ Ký Tế.