02-05-2012, 09:12 PM
Nhìn né tránh
Chúng ta đều biết: lúc tiếp xúc, ánh mắt là nguồn thông tin chủ yếu không có ngôn ngữ, nó biểu thị mức độ hứng thú của hai bên đối với cuộc nói chuyện. Thông qua ánh mắt, người ta có thể tiếp nhận được những tình cảm như: thân ái, vui mừng, căm giận... của đối phương truyền tới. Song trong một số trường hợp, có người chủ động né tránh cái nhìn trực diện khi tiếp xúc, như ta thường gọi là thay đổi hướng nhìn. Thay đổi hướng nhìn là sự phản ánh hoạt động nội tâm của con người. Nếu ta chú ý nhiều hơn nữa đối với sự thay đổi đó thì ta sẽ phát hiện được nhiều điều rất thật mà ta muốn biết. Chuyển hướng nhìn có rất nhiều dụng ý. Ví dụ, có người khi nói ra những thông tin không tốt lành, hoặc kể những chuyện đau khổ của mình cho người khác biết thì họ thường né tránh cái nhìn của đối phương; có lúc trong giao tiếp, vì người đó xấu hổ, hoặc sợ hãi, thậm chí là nói dối cũng thường dùng cách nhìn né tránh này để trốn tránh.
Nhìn né tránh trong tiếp xúc nói chung có các hàm nghĩa tâm lý dưới đây
Khép kín mình: Nếu đối phương khéo léo né tránh cái nhìn trực diện của bạn, không dám nhìn thẳng vào nhau thì chứng tỏ trong lòng đối phương đang có sự trắc trở. Lúc né tránh nhìn bạn không những là lúc anh ta không muốn thấy bạn, mà về căn bản cũng không muốn bạn nhìn thấy anh ta. Loại người này có tính cách tự khép mình rất điển hình.
Che giấu ẩn ý: Trong giao tiếp, chúng ta thường phát hiện một hiện tượng khá thú vị là: hai người quen biết nhau, sau khi ngẫu nhiên nhìn vào nhau thì lập tức quay đi. Điều đó chứng tỏ cả hai người đều không muốn đối phương biết rõ nội tâm mình, muốn giấu giếm để bảo vệ mình, tuy rằng trong chốc lát cái nhìn trực diện đó chưa chắc đã nhìn thấy được gì. Điều đó cũng giống như trường hợp chúng ta thường thấy: có hai người không quen nhau, sau khi bị người kia nhìn chằm chằm một chốc thì người này bỗng cảm thấy áy náy trong lòng, thậm chí nảy sinh cảm giác lo sợ. Vì vậy, ta có thể rút ra kết luận: phàm hai người đứng đối mặt với nhau thì đó phần nhiều là bạn bè, hoặc người thân, hoặc quan hệ rất mật thiết, vì giữa họ không có điều gì cần giấu giếm nhâu. Sự có mặt của người kia không làm cho người này có điều gì phải lo sợ.
Biểu thị hứng thú: Có một số trường hợp, muốn quen biết đối phương nhưng lại không muốn để cho đối phương phát hiện ra mình thích họ, nên thường nhìn một cái rất nhanh rồi sau đó tránh đi. Ví dụ, ở chỗ công cộng có một cô gái trẻ đẹp vừa xuất hiện, ánh mắt của mọi người đều đổ dồn vào cô ta, riêng có một chàng trai nhìn một cái thật sâu rồi lập tức nhìn đi chỗ khác, thậm chí quay cả mặt đi. Lẽ nào anh chàng này lại không mảy may có cảm hứng gì đối với cô gái đó? Không phải thế, thực tình thì anh ta rất có cảm tình với cô gái ấy, chẳng qua là cố kìm lòng mình lại, thể hiện bằng cách không chế hành vi của mình. Khi chung quanh có hiện tượng như thế, bạn nên quan sát kỹ chàng thanh niên và sẽ bừng hiểu ra rằng: thì ra anh ta luôn "nhìn trộm" cô gái đó.
Gây sự chú ý: Trong giao tiếp, nếu một bên cố ý tránh cái nhìn trực diện của đối phương mà làm ra vẻ không thèm chú ý đến, thì thực ra người đó không phải không chú ý mà chẳng qua anh ta dùng cái trò đó để gây cho đối phương chú ý mà thôi.
Tính cách chủ động: Trong giao tiếp, người mà chuyển cái nhìn của mình đi trước thì đó là người có tính cách chủ động. Trong khi nói chuyện, người muốn tỏ ra mình ở vị trí ưu thế hơn cũng thường chủ động chuyển tia nhìn sang hướng khác để né tránh cái nhìn trực diện quá lâu. Nói chung, người chuyển cái nhìn trước thường là người có cảm giác thắng lợi, vì vô hình trung anh ta đã tạo ra cho đối phương một áp lực tâm lý: Anh khinh tôi phải không? Để xem tôi dùng câu chuyện này có thể giữ anh lại được không? Trong trường hợp, nếu đối tượng nói chuyện là người gặp lần đầu mà vẫn thường né tránh thì bắt buộc ta phải cẩn thận tìm cách ứng phó để không gây cho người nói chuyện hiểu nhầm và không tăng áp lực đối với mình. Ví dụ, hai người khác giới gặp nhau lần đầu, sau khi cả hai ngẫu nhiên nhìn vào nhau, cô gái bèn lập tức chuyển hướng nhìn đi nơi khác thì tuy sự chuyển hướng đó một phần là do nguyên nhân nội tại: cô gái cảm thấy không tự nhiên, nhưng cũng không thể phủ nhận rằng: cô ấy đã làm cho đối phương càng mất tự nhiên hơn. Nếu chàng trai là người tính cách hướng nội thì có thể anh ta sẽ đứng ngớ ra, trong lòng nghĩ: Có phải cô ấy chưa thông cảm với mình chăng? Mình có thể thuyết phục được cô ấy không? v.v... Càng suy nghĩ thì cử chỉ của anh ta càng không tự nhiên, khả năng thành công sẽ càng ít.
Lòng cảm thấy có lỗi: Trong một trường hợp, ví dụ, khi đang bị người khác chú ý mà anh ta chuyển hướng nhìn đi thì điều đó có khả năng là anh ta có cảm giác hối hận, đồng thời sợ người khác biết lỗi của mình. Sở dĩ như thế là vì nhãn thần của một người có thể diễn đạt nội tâm của người đó. Ví dụ, một em bé mắc lỗi thường tự giác hoặc không tự giác tránh cái nhìn của người lớn và cúi đầu không nói. Trong phim hoặc kịch trên vô tuyến truyền hình khi đã được "công thức hóa", chúng ta thường thấy những cảnh tội phạm mặt giàn giụa nước mắt, cúi đầu không nói. Còn người đại diện: cho công lý thì mặt đầy khí thế, miệng hét to: “Ngẩng đầu lên, nhìn vào mắt tôi đây này!". Tiếp sau đó là sự đổ vỡ phòng tuyến tâm lý của tội phạm.
Cảm giác tự ti mạnh: Nếu đối phương không dám nhìn vào và cũng không muốn biết những thông tin từ ánh mắt bạn truyền tới thì đó là người không dám coi thường người khác, hoặc là người rất cẩn thận. Loại người này thường có cảm giác tự ti bẩm sinh rất mạnh. Tiếp xúc với những người này đòi hỏi phải tìm hiểu lâu dài, không nên sớm kết luận về người ta khi chưa hiểu hết họ.
Không bằng lòng với hiện tại: Khi đối phương không chờ cho bạn nói hết câu đã nhìn đi chỗ khác, tức là anh ta muốn biểu thị: Tôi không đồng ý câu chuyện của anh. Nếu đó là người bạn nữ quen biết hoặc quan hệ rất gần gũi, sau khi nhìn sâu vào bạn rồi lập tức lánh mặt đi thì bạn không nên hiểu sai cách nhìn đó của cô gái ấy. Đó không phải là cô ấy không coi trọng sự hiện diện của bạn mà là cô ấy đang muốn bộc lộ phẩm chất và tính cách của mình đối với bạn. Những cô gái có biểu hiện như thế thường là người muốn biểu thị không bằng lòng với hoàn cảnh hiện tại.