Thần học về Chúa Thánh Thần

N

Người Lái Đò

Guest
chuathanhthan1.jpg


Tuy Chúa Thánh Thần đã tác động trong vũ trụ và trong Giáo hội từ lâu lắm rồi, nhưng Ngài ít được thần học (cách riêng trong Giáo hội la tinh) nói đến, trừ khi bàn về bí tích Thêm sức và bảy ơn ban cho các tín hữu. Từ những năm sau công đồng Vaticano II, nhờ đối thoại với thần học Đông phương cũng như nhờ phong trào canh tân Thánh Linh, một thiên trong thần học đã được khai trương, gọi là Pneumatologia, để học hỏi về Thánh Linh trong tương quan giữa Ba Ngôi Thiên Chúa, cũng như về tác động của Ngài trong lịch sử. Ta có thể coi thông điệp Domium et Vivificantem của Đức Gioan Phaolo II (18-5-1986) như một mốc đánh dấu sự tiến triển đó. Trước đó 5 năm, Đức Thánh Cha đã thúc đẩy tổ chức một Hội nghị Thần học quốc tế quy tụ các học giả Công giáo, Chính thống, Tin lành tại Vatican (từ ngày 22-26/3/1982) để kỷ niệm 1600 năm công đồng Constatinopoli đã tuyên xưng Đức Chúa Thánh Thần “là Thiên Chúa và là Đấng ban sự sống”.

Bài này sẽ tìm hiểu Thánh Kinh đã nói gì về Chúa Thánh Thần, tiếp đó, là sự tiến triển của đức tin của Hội thánh về Thánh Thần, và sau cùng, là những nét suy tư chính về Thánh Thần trong lịch sử cứu rỗi.

A. CÁC BẢN VĂN KINH THÁNH

Cần lưu ý về cách sử dụng từ ngữ. Cách đây không lâu lắm, trong các sách kinh có danh xưng “đức Phiritô Săngtô”; chắc rằng các thừa sai ngoại quốc đã cảm thấy khó tìm ra một từ ngữ chính xác để dịch. Nhiều Kitô hữu đã chẳng lầm lẫn “thiên thần” với “Thánh Thần” đó ư, phương chi là người ngoài Công giáo? Hiện nay có tới ba danh từ để dịch Spiritus Sanctus: Thánh Thần, Thánh Linh, Thần khí. Tuy nhiên, khi mà chữ Spiritus không còn viết hoa nữa thì lại được dịch là “tinh thần”; còn tĩnh từ Spiritualis được dịch là “thiêng liêng, tâm linh”. Thực ra, trong các tiếng Do thái, Hy lạp, Latinh, những tư tưởng vừa nói đều có liên hệ rất mật thiết với nhau. Trong bài này, xin tạm dùng tiếng “Thánh Thần” vì đã quen thuộc tuy biết rằng nó không chính xác lắm.

I. Cựu ước

Trong Việt ngữ có nhiều danh từ khác nhau để dịch “Spiritus Sanctus”. Thực ra, sự đa dạng ấy không phải chỉ vì tiếng Việt còn thiếu sót từ ngữ thần học chuyên môn, cho bằng tại vì chính bản chất mầu nhiệm của thực tại mà chúng ta đang nghiên cứu. Không ai thấy được hình thú của Thánh Thần ra sao cả! Ngài được ví như “gió”, bởi vì chúng ta chỉ nhận thấy được qua hậu quả tác động (tựa như cành lá rung, hoặc cảm giác mát mẻ) chứ không ai thấy được hình thù của gió như thế nào! Vì lý do, Kinh thánh dùng rất nhiều hình ảnh khác nhau để diễn tả Thánh Thần, hay tiếng Do thái của Cựu ước, một danh từ phổ thông hơn hết là ruah (378 lần), được dùng trong ba bối cảnh như sau:

- trong khung cảnh thiên nhiên, ruah có nghĩa là gió, khí;

- trong khung cảnh của đời sống con người, ruah có nghĩa là hơi thở;

- sau cùng, ruah cũng được áp dụng cho chính Thiên Chúa.

1) Trong khung cảnh thiên nhiên, “ruah” có nghĩa là gió, một thực tại khá huyền bí, bởi vì không những nó chỉ đem cơn mát dịu khi trời oi ả, nhưng khi gắn với cuồng phong bão tố, nó còn được coi như khí cụ nằm trong tay Chúa (Tv 104,4; 135,7; Gb 10,13), được Thiên Chúa dùng để cứu vớt dân Ngài (như làn gió chắn nước khi Israel vượt qua biển đỏ: Xh 14,21; Ds 11,31; Is 63,11-14), hay để trừng phạt dân (Ed 13,11). Chính vì thế, gió được coi như biểu tượng của việc Thiên Chúa xuất hiện bày tỏ oai phong của Ngài (Ed 1,4; 1V 19,9; Đn 7,2). Vũ trụ này được tạo dựng nên nhờ làn gió của Ngài (St 1,2; Tv 33,6); nhất là con người sống được là cũng là nhờ hơi gió mà Ngài thổi vào (St 2,7; Tv 104,29-30; Gb 33,4; Gv 12,7).

2) Trong con người, “ruah” ám chỉ ba thực thể:

a/ hơi thở, sinh khí (Tv 31,6; 78,39; 146,4; Gb 9,18; 12,10) 17,1; 19,17; Gv 3,21). Dĩ nhiên sinh khí là do Chúa ban; nếu Chúa rút lại là con người chết (Tv 104, 29-30).

b/ Theo nghĩa tâm lý, ruah có nghĩa là: chí khí, tinh thần (Cn 16,18; 29,23).

c/ Theo nghĩa thiêng liêng, ruah ám chỉ trung tâm nơi mà con người quyết định mọi tư tưởng hành vi; ta có thể tạm dịch là: tâm thần, thần trí, lòng dạ. Kinh thánh cũng dùng một từ ngữ tương đương là “con tim” (Ed 18,31; 36,26). Việc canh tân trở lại với Chúa hệ tại việc thay lòng đổi dạ qua việc phú ban thần trí mới (Tv 51,12-14).

3) Từ khung cảnh thiên nhiên và nhân sinh vừa nói, chúng ta thấy rằng sức sống của vũ trụ và của con người được coi như là tác động của Thiên Chúa. Vì thế, việc biểu thị Thiên Chúa như ruah, (làn gió, hơi thở) xem ra khá tự nhiên. Và đây là khung cảnh thứ ba: ruah Yahweh, được dịch là “Thần Khí”. Tác động của Ngài không chỉ giới hạn vào sức sống tự nhiên ban cho vạn vật và cho con người, nhưng còn được áp dụng cách riêng vào lịch sử cứu rỗi của Israel. Trên đây chúng ta đã nói tới việc Thiên Chúa ra tay cứu Israel nhờ làn gió rẽ nước trên Biển Đỏ. Ngài còn can thiệp vào lịch sử của dân Israel khi “thổi dậy” các vị cứu tinh dân tộc từ các thủ lãnh Maisen (Ds 11,16.25). Giosuê (Ds 27,27.18), các anh hùng (thí dụ: Is 30,1; Mk 3,8; Ed 3,12; 8,3; 11,1.24). Ngoài ra, các ngôn sứ cũng loan báo thời cánh chung như là thời của thần khí: thần khí Chúa không những sẽ đáp xuống vị Cứu tinh tương lai (Is 11,2), thánh hiến người đầy tớ trung tín của Giavê (Is 42,1-7; 61,1-3), nhưng mà toàn dân Chúa cũng sẽ được tràn đổ thần khí Chúa (Ed 36,26; Gioel 3,1-2), nhờ đó họ sẽ sống thân mật với Chúa (Gr 31,31-34).

II. Tân ước

Các bản văn Tân ước được viết bằng tiếng Hylạp. Danh từ “ruah” trong tiếng Do thái được dịch ra là pneuma, Tuy nhiên, ý nghĩa của riêng pneuma vẫn còn được duy trì theo lối nói của tư tưởng Do thái (hơi thở, sức sống do Chúa ban), chứ không phải là theo tư tưởng triết học Hy lạp (quan niệm “pneuma” là cái gì thiêng liêng, không có hình tượng đối nghịch với vật chất hữu hình). “Pneuma” cũng được xét tới trong những khung cảnh khác nhau: hoặc trong cuộc đời tại thế của đức Giêsu hay là sau biến cố Phục sinh; lúc thì xét tới tác động nơi con người khi thì xét từ phía Thiên Chúa. Nói chung, mỗi tác giả Tân ước trình bày một khía cạnh khác nhau của Pneuma: Phúc âm nhất lãm nói nhiều tới tác động của Thánh Thần trong sứ mạng ngôn sứ và cứu tinh của đức Giêsu khi còn tại thế; còn Gioan, Phaolô và Tông đồ công vụ sẽ nhấn mạnh nhiều hơn tới Thánh Thần như hồng ân được ban cho Hội thánh và các tín hữu do hậu quả của mầu nhiệm Tử nạn và phục sinh của đức Kitô.

1. Phúc âm nhất lãm

1) Ngay từ chương 1. Marcô muốn làm nêu bật sự hiện diện của Thánh Thần nơi tác vụ của đức Giêsu nói lời giảng cũng như việc làm (1,8.10.12): Thánh Thần hướng dẫn đức Giêsu trong cuộc giao tranh với ma quỷ (3,22-30) và giúp các môn đệ khi gặp thử thách.

2) Matthêo thì nói tới việc Thánh Thần can thiệp ngay từ khi đức Giêsu thụ thai trong lòng đức Maria (1,18-20). Đức Giêsu là vị cứu tinh đầy tràn Thánh Thần (12,18t), như Isaia (42,1) đã báo. Chính nhờ sức mạnh của Thánh Thần mà đức Giêsu đánh đuổi Satan (12,28), và sai các môn đệ rao giảng Tin mừng cho muôn dân (28, 19).

3) Luca là tác giả nói nhiều hơn cả đến Thánh Thần trong cuộc đời của đức Giêsu, từ khi thụ thai (1,35), cũng như trong suốt cuộc đời. Bài giảng ra mắt tại hội đường Nadareth (4,14) cho thấy lời Is 61 được ứng nghiệm nơi đức Giêsu: “Ngài được Thánh Thần tấn phong sao đi rao giảng Tin mừng cho người nghèo”. Ngoài tác động của Thánh Thần được biểu lộ qua việc trừ quỷ. Luca còn nói tới Thánh Thần tác động trong lời cầu nguyện (10,21) và chính đức Giêsu khuyên các môn đệ khi cầu nguyện thì hãy xin Cha trên trời ban Thánh Thần cho (11,13). Ngoài ra Thánh Thần được hứa ban để trợ giúp cho các môn đệ khi phải làm chứng cho đức Kitô (12,12). Luca sẽ tiếp tục đề tài này trong Tông đồ công vụ.

4) Ngoài những đặc trưng của mỗi thánh sử. Phúc âm nhất lãm còn có những điểm trùng hợp khi nói tới tác động của Thánh Thần trong cuộc đời của đức Giêsu vào những khung cảnh sau đây:

- Khi đức Giêsu lãnh phép rửa ở Hòa Giang, Thánh Thần đáp xuống trên Ngài (Mc 1,10; Cv 10,38), chứng tỏ vai trò của vị cứu tinh và tôi tớ mà các ngôn sứ đã tiên báo (Is 11,2; 42,1): Ngài được xức dầu và được sai đi để mang tin mừng giải phóng cho người nghèo.

- Thánh Thần dẫn đức Giêsu lên hoang địa để đương đầu với thần dữ (Mc 12; Mt 4,1; Lc 4,1). Đức Giêsu đã chiến thắng ma quỷ, lật ngược lại tình thế ban đầu khi mà tổ phụ Adong đã bị ma quỷ lường gạt. Từ cuộc chiến thắng trên hoang địa, nhờ sức mạnh của Thánh Thần, đức Giêsu tiếp tục cuộc chiến đấu chống lại sự đô hộ của Satan trên thế giới, nhất là nơi con người (Mc 1,27; Mt 4,10; 12,28; 16,23; Lc 11,20). Luca cũng cho biết là ma quỷ chuyên rình rập để tung ra cuộc giao chiến quyết tử vào hồi tử nạn (Lc 22,53).

- Thánh Thần hướng dẫn tất cả sứ mạng của đức Giêsu truyền giảng Tin mừng (Lc 4,16-30); đức Giêsu quả thực là ngôn sứ bởi vì lời giảng của Ngài có uy lực (Mc 1,22.27). Luca còn nói tới tác động của Thánh Thần trong việc cầu nguyện của đức Kitô (3,21-22; 10,21) và trở thành đối tượng của lời cầu mai sau của các môn đệ.

2. Gioan

Gioan một đàng nói tới Thánh Thần như hồng ân được ban từ Thập giá của đức Kitô, đàng khác cũng nói tới Thánh Thần như Trạng Sư, Đấng an ủi từ Cha đến.

1/ Thánh Thần như ơn ban từ Thập giá và sự phục sinh của đức Kitô

Vào lúc đức Giêsu chịu phép rửa ở Hòa Giang, Gioan đã mô tả rằng Thánh Thần từ trời đáp xuống và ngự lại trên Ngài giống như trong đền thờ (1,32; x. Ds 14,10); hơn thế nữa đức Giêsu lại có thể ban phát Thánh Thần cách dồi dào (1,34), bởi vì Ngài trở nên nguồn mạch Thánh Thần (7,37-38). Điều này được thực hiện vào giờ Thập giá (19,30.34) và vào lúc Phục sinh (20,28). Thực vậy, vào lúc đức Giêsu tắt thở trên thập giá (Mc 17,37: ễpnéuen). Gioan mô tả như là “trao ban thần khí” (paredoken to pneuma, 19.30). Tiếp theo đó, một người lính đã thọc thủng vào cạnh sườn của đức Giêsu, lập tức máu và nước chảy ra (19,34). Chính lúc đó “mọi sự đã hoàn tất”, nghĩa là Thánh Thần, nước hằng sống được ban cho nhân loại từ Thập giá (7,37-39). Điều này được bộc lộ qua cử điệu của đức Kitô Phục sinh đã hà hơi trên các tông đồ: Ngài trút ban Thánh Thần cho họ để tha tội (20,22-23), tương tự như Thiên Chúa đã hà hơi và tạo dựng vũ trụ lúc khai nguyên (St 2,7). Gioan muốn trình bày Thánh Thần như là “Hồng ân” (Donum), được đức Kitô trao tặng cho các môn đệ, để ở lại với họ và trong họ (14,17.20).

2/ Thánh Thần Đấng An ủi

Trong cuộc đàm đạo giữa Chúa Giêsu với các môn đệ tại nhà Tiệc ly, ở các chương 14-16, Gioan đã trình bày tỉ mỉ hơn vai trò của Thánh Thần nơi các tín hữu, cũng như mối liên hệ giữa Thánh Thần với Chúa Cha và với đức Kitô.

a) Đặc biệt, không những Thánh Thần được gọi là “Thần khí thánh thiện” (Spiritus Sanctus: 14.26) mà còn là “Thần khí của chân lý” (Spiritus veritatis: 14,17; 15,26; 16,13; x.1Ga 4,6). Ngài được gọi là thần khí của chân lý, bởi vì thần khí là chân lý (1Ga 5,6; x. 4,23.24); Ngài đến giúp cho chúng ta tin nhận đức Kitô là chân lý (Ga 14,16), hướng dẫn các môn đệ đào sâu hơn lời của đức Kitô. Thánh Thần sẽ không dạy chân lý nào khác những gì đức Kitô đã dạy, nhưng sẽ giúp cho các môn đệ nhớ lại lời của đức Kitô, nghiền ngẫm thấm thía hơn(16,12-15). Một danh hiệu khác của Thánh Thần là Paraclitus (có nghĩa là: trạng sư, bầu cử). Vai trò của Thánh Thần sẽ là biện hộ cho đức Kitô trước tòa án thế gian khi họ kết tội Ngài cách oan uổng phải chết trên thập giá, hay khi họ từ chối không chấp nhận tin Ngài (16,8). Dĩ nhiên Thánh Thần cũng sẽ đứng bên cạnh các môn đệ trong công cuộc làm chứng tá cho đức Kitô (Ga 15,26-27; 16,27).

b) Thánh Thần được đức Giêsu sai đến với các môn đệ để tiếp tục sứ mạng của mình. Như vậy Thánh Thần là một vị khác việt với đứ Kitô, cũng như khác biệt với Chúa Cha (Thánh Thần xuất phát từ Cha: Ga 15,26).

3. Tông đồ công vụ

Trong sách Tông đồ công vụ, Luca đã trình bày vai trò của Thánh Thần trong đời sống của Hội thánh với những nét tương tự như tác động của Thánh Thần trong đời sống của Đức Giêsu trong Phúc âm. Cũng như trước đây Thánh Thần đã đáp xuống đức Giêsu vào lúc chịu phép rửa (Lc 3,21-22) để sai đi rao giảng Tin mừng cho hết mọi dân (Lc 4,16.25-27); nay Thánh Thần cũng đáp xuống Hội thánh vào dịp lễ ngũ tuần (Cv 2,1-4) để rao giảng Tin mừng dành cho hết mọi dân (Cv 2,14.39). Đối với người Do thái, lễ ngũ tuần tưởng niệm giao ước là chính Thánh Thần được ban trong khung cảnh không kém uy nghi như trên núi Sinai (chớp sáng và lưỡi lửa Cv 2,2-3, gợi lại cảnh sấm chớp mô tả ở Xuất hành chương 19-20). Thánh Thần được ban như hồng ân của đức Kitô phục sinh (Cv2,33, nhằm hoàn tất các lời hứa của Thiên Chúa (Cv 1,4; Lc 24,49). Thánh Thần được ban khi các môn đệ họp nhau cầu nguyện (Cv 1,14; 2,1). Sách Công vụ còn nói tới nhiều lần Thánh Thần đã đến vào lúc cộng đồng đang cầu nguyện (4,31; 10,44-47).

Thánh Thần không những chỉ được ban vào lúc khai sinh cộng đoàn Hội thánh tại Giêrusalem, tại Êphêsô (19,5-6) và các nơi khác, nhưng Ngài còn đi kèm Hội thánh trong cuộc sống, khi hướng dẫn những bước đường truyền giáo (8,29.39) mở rộng tới biên cương mới (ch. 10; 15,28; 16,6), đặc biệt là những chuyến hành trình truyền giáo của Phaolô (13,2.4; 16,6; 20,22.23.28; 21,4.11); Thánh Thần hỗ trợ Hội thánh để làm chứng cho đức Kitô bất chấp những đe loi, bắt bớ (1,8; 4,31; 5,32; 15,8; 28,31).

4. Phaolô

Trong các tác giả Tân ước, Phaolô là người nói nhiều nhất về Thánh Thần, với những khía cạnh cũng rất độc đáo. Thực vậy, một đàng Phaolô đã gắn liền Thánh Thần với đức Kitô phục sinh; đàng khác, Phaolô đã đề cập rất nhiều tới vai trò của Thánh Thần trong đời sống của Hội thánh và của các Kitô hữu.

1/ Thánh Thần với đức Kitô.

Phaolô nhiều lần nói tới Thánh Thần (hay thần khí) của đức Kitô (Rm 8,9; Pl 1,19). Từ ngữ ấy có nghĩa là gì: phải chăng là tinh thần của đức Kitô? hay là Đức Kitô cũng là Thần khí (Đức Kitô với Thánh Thần cũng là một)? Theo các nhà chú giải, cần phải trở về với bối cảnh của Cựu ước đã có từ ngữ “Thần khí của Thiên Chúa” để nói tới sự can thiệp của Thiên Chúa trong lịch sử cứu rỗi. Thánh Phaolô đã nhìn thấy sự can thiệp của Thần khí Chúa cách đặc biệt vào lúc Thiên Chúa cho đức Kitô phục sinh (Rm 8,11; 14,1; 1Cr 15,45), nhờ đó đức Kitô có thể ban thần khí cho ta. Nói khác đi, chính nhờ sự phục sinh, đức Kitô đã nhận lãnh được thần khí của Chúa để ban cho ta, nhờ đó ta có thể sống trong đức Kitô, đang khi chờ đợi sẽ được sinh giống như đức Kitô.

2/ Thánh Thần với Hội thánh

Như đã thấy trong Tông đồ công vụ, Phaolô đã được Thánh Thần hướng dẫn trong suốt cuộc hành trình truyền giảng Tin mừng. Phaolô đã nhìn nhận như vậy trong các thư gửi cho các giáo đoàn: lời lẽ của Phaolô không văn hóa bóng bẩy dựa theo thuật hùng biện nhưng là dựa trên quyền năng của Thánh Thần (1 Tx 1,5; 1Cr 2,4-5). Hơn thế nữa, Thánh Thần không những chỉ đi kèm theo lời giảng của Phaolô nhưng Thánh Thần còn đến với những người đón nhận Tin mừng mà Phaolô rao giảng. Nói cách khác Thánh Thần cũng tác động nơi các cộng đồng Kitô hữu nữa. Sự hiện diện sinh động của Thánh Thần được thể hiện qua các linh ân và đặc sủng, được Phaolô mô tả chi tiết trong những chương 12-14 của thư thứ nhất gửi Corintô.

Tuy nhiên Thánh Thần không những chỉ tác động trong Hội thánh qua những đặc ân phi thường mà thôi. Thực ra, như Phaolô đã nói rõ, những đặc sủng được Thánh Thần ban cho Hội thánh với mục tiêu là xây dựng cộng đoàn (1 Cr 12,7). Thánh Thần là nguyên ủy của sự thông hiệp trong Hội thánh: Ngài kiến tạo Hội thánh để trở thành một đền thờ (1 Cr 3,16), cung điện cho Thiên Chúa ngự (Ep 2,22); Ngài kết hợp hết mọi phần tử thành một thân thể trong đức Kitô của Ngài không phải chỉ phát lộ qua những đặc ân ngoạn mục, nhưng còn qua những công tác sâu đậm tác dụng trong thâm tâm của mỗi tín hữu.

3/ Thánh Thần với các Kitô hữu

Thực vậy, Thánh Thần đến với các tín hữu để canh cải họ ngay từ con tim, khi Ngài biến đổi họ từ thân phận nô lệ (Gl 4,7) sang tình trạng tự do của con cái Chúa (Gl 5,1), nhờ thế họ không còn phải sợ hãi trước mặt Chúa nữa; trái lại, tràn đầy tin tưởng họ có thể thốt lên: Abba, cha ơi (Rm 8,15; Gl 4,6). Thánh Thần đến giúp ta cầu nguyện cho xứng đáng (Rm 8,26-27). Thánh Thần trở nên một nguyên ủy mới tác động trong cuộc đời của ta, biến ta thành thụ tạo mới (Gl 6,15; 1 Cr 5,25) khiến ta đi theo Thánh Thần chứ không hành động theo xác thịt nữa (Gl 5,18-21). Đời sống mới được biểu lộ qua bác ái yêu thương (Gl 5,13) và những hoa trái của Thánh Thần: vui vẻ, bằng an, nhẫn nại, từ thiện, nhân hậu, trung tín, hiền lành, tự chủ. Như vậy, toàn thể đời ta sẽ trở thành một cuộc phụng thờ Thiên Chúa (Pl 3,3). Thánh Thần ngự trong ta là bảo chứng cho ơn cứu rỗi toàn diện, tức là ơn phục sinh mai hậu (Rm 8,23; 2Cr 5.5: Ep 1,14).

Kết luận

Có thể nói không dễ gì mà tìnm được một danh hiệu duy nhất có thể cô đọng tất cả những đặc tính của Thánh Thần. Tuy nhiên, Tân ước khẳng định một số danh hiệu mà sau này Hội thánh lấy lại, trong các tín biểu.

- Ngài là thần khí ban sự sống (x. Ga 6,63; Rm 8,2), vì là tác nhân ban sinh lực cho vũ trụ và cho con người ngay từ hồi tạo dựng. Hơn thế nữa, sức sống mà Ngài mang lại không chỉ giới hạn vào lãnh vực tự nhiên; sức sống ấy còn khơi dậy các ngôn sứ để loan báo tin mừng, giải phóng con người khỏi hết quyền lực của tối tăm, tội lỗi, sự chết.

- Ngài là thần khí của sự thánh thiện, tức là “Thánh Thần”, vì ban cho con người sự thánh thiện của Chúa, nguyên ủy thánh hóa nhân loại.

- Ngài là thần khí của tình yêu và hợp nhất, vì đã đổ tràn tình yêu xuống tâm hồn ta, ghi khắc giao ước vào thâm tâm con người, giúp cho con người hiểu biết Chúa hơn. Ngài là nguyên ủy hợp nhất trong các cộng đoàn Hội thánh, liên kết các tín hữu nên một với đức Kitô.

- Ngài cũng là thần khí của tự do và chân lý, vì đã giải thoát con người khỏi hết mọi ách nô lệ hay sợ hãi: tội lỗi, đau khổ, chết chóc.
 
N

Người Lái Đò

Guest
Spirit2.jpg

B. SỰ TIẾN TRIỂN ĐỨC TIN CỦA HỘI THÁNH VỀ CHÚA THÁNH THẦN

Những chặng tiến triển của đức tin và thần học về Thánh Thần, chia thành ba giai đoạn chính: thời giáo phụ, thần học Trung cổ, thời cận đại.

I. Thời giáo phụ

Vào những thế kỷ đầu, tuy Thánh Thần được nhắc tới nhiều trong các bài giảng của các giáo phụ cũng như trong các tín biểu, nhưng có thể nói được là chưa trở thành đề tài thần học. Một đàng bởi vì tất cả sự chú ý được dành cho đức Kitô hoặc cho mối liên hệ giữa đức Kitô với Chúa Cha. Đàng khác bởi vì vào buổi đầu, các giáo phụ (họa theo tư tưởng của Kinh thánh) trình bày Thánh Thần như là sức mạnh của Thiên Chúa tác động trong lịch sử cứu rỗi, hoặc như là hồng ân của Thiên Chúa ban cho tín hữu. Vì thế các vị không bận tâm mấy tới những vấn đề siêu hình.

Từ thế kỷ III, với thánh Irênêô và nhất là với trường phái Alexanđria chịu ảnh hưởng triết học Hy lạp, các giáo phụ mới bắt đầu suy luận về bản thể của Thánh Thần cũng như về mối tương quan với Thiên Chúa và đức Kitô. Vài từ ngữ chuyên môn được sử dụng để diễn tả mầu nhiệm Ba ngôi, thí dụ như: “hypostatis” trong tiếng Hylạp (Origene), “trinitas, una substantia, tres personae” trong tiếng latinh (Tertullianô).

Sang thế kỷ IV, khi những cơn cấm đạo đã chấm dứt, thì những cuộc tranh luận về Thánh Thần bắt đầu. Vì muốn duy trì đức tin vào một Thiên Chúa duy nhất, nên lạc giáo Arinô chủ trương rằng đức Kitô chỉ là một thụ tạo. Trong viễn tượng đó, Thánh Thần cũng được coi là một thụ tạo và còn dưới đức Kitô nữa. Để phản ứng lại công đồng Nicea(325) đã tuyên xưng rằng “đức Kitô là Thiên Chúa bởi Thiên Chúa, đồng bản tính (homoousios) với Cha”. Sau khi đã xác định đạo lý về đức Kitô xong, thánh Cirillô Giêrusalem và Athanasio mới quay sang những chủ trương của lạc giáo Ariô liên quan tới Thánh Thần. Cũng như Euđôxiô (+370) và Eunômiô (+394) chủ trương rằng Con là một thụ tạo của Cha, thì Maceđôniô coi Thánh Thần là một thụ tạo. Từ đó gây ra lạc giáo “Maceđôniani” (còn gọi là “Pneumatomachi”, những người chống lại thiên tính của Thánh Thần). Đạo lý chính thống của Hội thánh về Thánh Thần đã được phát triển nhờ các giáo phụ Cappadoxiô: ba vị Basiliô. Grêgôriô Nazianzenô, Grêgôriô Nissa đào sâu hơn đạo lý của Kinh thánh, tìm cách diễn tả mối tương quan giữa Thánh Thần với Cha và Con. Grêgôriô Naziazênô quả quyết rằng Thánh Thần “đồng bản tính” (homousia) với Cha: Thánh Thần “phát xuất” (ekporeuesthai. procedit) từ Cha.

Thần học của Grêgôriô Nazianzênô (trở thành Giám mục Constantinopoli từ năm 381) đã ảnh hưởng khá nhiều trên Công đồng họp tại thành phố này cũng vào năm đó. Lời tuyên xưng về Thánh Thần còn vang trong các tín biểu mà chúng ta đọc trong Thánh lễ các ngày chúa nhật: “Chúng tôi tin kính Thánh Thần, là Thiên Chúa và Đấng ban sự sống (to kyrion kai zôopoion), xuất phát từ Cha (ekporeuomenon ek tou patros), được phượng thờ cùng với Cha và Con (symproskynoumenon)”.

Trong lời tuyên xưng vừa nói, công đồng Constantinôpôli tóm lại những chân lý nền tảng về bản tính cũng như về chức phận của Thánh Thần.

1) Về bản tính của Thánh Thần, tuy công đồng không định nghĩa Thánh Thần “đồng bản tính” với Cha như khi nói về đức Kitô; nhưng Thánh Thần được xưng là “đức Chúa” (to kyrion), có nghĩa là: Ngài là Thiên Chúa chứ không phải là thụ tạo. (Nên biết rằng Đức Kitô cũng được tuyên xưng là đức Chúa: Kyrios). Tư tưởng này dựa theo 2Cr 3,17-18.

2) Về chức phận, Thánh Thần được gọi là “Đấng ban sự sống” (dựa trên 1 Cr 15,45; 2Cr 3,6; Ga 6,63), nghĩa là Ngài là tác giả ban sức sống (giống như Thiên Chúa) chứ Ngài không phải chỉ là hồng ân sức sống được Chúa ban cho nhân loại. Hơn thế nữa, ta có thể hiểu rộng hơn về sức sống siêu nhiên (đời sống của các nhân đức): Thánh Thần là Đấng ban ơn thánh, Đấng thánh hóa vạn vật.

3) Xét về mối tương quan với Cha và Con, Công đồng chỉ nói rằng Thánh Thần “phát xuất” từ Cha (dựa trên 1Cr 2,12 và nhất là Ga 15,26), nhưng không đả động tới mối liên hệ với Con; mãi về sau thần học Tây phương mới thêm: Filioque (bởi Cha và Con).

4) Khi nói rằng Thánh Thần “được thờ phượng cùng với Cha và Con”, thì tuy không dựa trên bản văn Kinh thánh cụ thể nào, nhưng Công đồng coi việc dành sự tôn vinh cho Thánh Thần ngang với Cha và Con như là hệ luận từ công thức rửa tội ở Mt 28,19 (nhân danh Cha và Con và Thánh Thần). Trước đó vào năm 374, thánh Basiliô đã quảng bá kinh Vinh danh (Gloria) theo công thức như sau: Vinh danh Cha, với (syn) Con, với Thánh Thần (De Spiritu Sancto 1,3; PG 32,72).

5) Sau cùng, bàn về tác động của Thánh Thần trong lịch sử cứu rỗi, thì trước đó công đồng đã nhắc tới tác động của Thánh Thần trong việc đức Kitô thụ thai trong lòng trinh nữ Maria; tiếp đến, công đồng còn thêm tác động của Thánh Thần nơi các ngôn sứ (“Ngài đã dùng các tiên tri mà phán dạy”). Lời khẳng định này có lẽ nhằm tới ơn linh ứng của Sách thánh (dựa theo 2 Pr 1,21); nhưng cũng có lẽ muốn phi bác lạc giáo marcion, vì coi Cựu ước (các sách Cựu ước với Tân ước (quan điểm nhị nguyên của phái ngộ đạo).

Công đồng Constantinôpôli đã đánh dấu một khúc quặt trong thần học về Thánh Thần. Trước đây, Kinh thánh nói tới Thánh Thần như là quyền năng của Thiên Chúa tác dụng vào lịch sử cứu rỗi; công đồng thêm một chiều kích nữa, đó là bản tính Thiên Chúa của Ngài và mối liên hệ với Cha và Con. Sự tuyên xưng đức tin về Thánh Thần đi kèm theo sự chúc tụng tôn vinh của Phụng vụ. Như vậy, công đồng kết hợp ba chiều hướng thần học về Thánh Thần: a) tác động trong lịch sử cứu rỗi; b) bản tính Thiên Chúa; c) phụng vụ. Tiếc rằng sự quân bình ấy không còn được duy trì trong các thế hệ kế tiếp, khi mà chiều kích siêu hình được đẩy mạnh (thần học ban tới Thánh Thần trong tương quan nội tại của Ba ngôi) hơn là hai chiều kích kia.

Sự chuyển hướng đó có thể thấy nơi Augustinô. Đang khi mà Basiliô coi tác động đặc hữu của Thánh Thần như là Đấng thánh hóa và là ánh sáng chân lý của nhân loại thì Augustiô coi đặc hữu của Thánh Thần như là Tình yêu giữa Cha với Con. Augustinô diễn tả mầu nhiệm Ba Ngôi qua phạm trù “liên hệ” (relatio): ba Ngôi không phải là ba Chúa, nhưng là ba mối liên hệ giữa ngôi vị: mỗi ngôi có mối liên hệ với hai ngôi khác. Mối liên hệ giữa Thánh Thần với Cha và Con được gọi là “phát xuất” (processio); hậu quả là Thánh Thần phát xuất từ Cha và Con. Do ảnh hưởng của Augustinô, các giáo hội Latinh đã thêm tiếng Filioque vào kinh tin kính (“procedit a Patre Filioque”). Sáng kiến này khởi đầu từ công đồng Toleđô XI bên Tây ban nha (675), nhưng đã bị các giáo hội Đông phương phản đối. Từ đó, đề tài “Filioque” trở nên mối tranh chấp giữa Công giáo và Chính thống. (Do việc thiếu nhãn quan lịch sử, các nhà thần học Latinh tố cáo là bên Đông phương rối đạo vì đã gạt bỏ “Filioque” khỏi kinh tin kính, đang khi mà sự thực là bên Latinh đã thêm vào). Trước khi chấm dứt thời giáo phụ, cần phải thêm rằng tuy Augustiô chú trọng tới Thánh Thần như là tình yêu giữa cung lòng Ba Ngôi, nhưng vị tiến sĩ này cũng không quên tác động của Ngài trong Hội thánh, Thánh Thần là nguyên ủy thánh hóa và hợp pháp của Hội thánh.

II. Thần học Trung cổ

Như vừa nói, một trong những lý do đưa tới sự chia rẽ giữa Rôma và Constantinôpôli vào năm 1054 là vì Giáo hội latinh đã tự tiện thêm tiếng “Filoque” vào kinh Tin kính. Thật là đáng tiếc khi các giáo hội chia rẽ chung quanh thần học về Chúa Thánh Thần, nguyên ủy hợp nhất của Giáo hội Các công đồng Lyon II (1274) và Firenze (1439) cố gắng tìm công thức hòa giải nhưng không thành. Sự tuyệt giao giữa Đông với Tây đã làm cho thần học Latinh trở nên nghèo nàn, nghĩa là Thánh Thần rất ít được nhắc tới trong thần học và trong thực hành.

Trong bộ Tổng luận Thần học, thánh Tôma Aquinô đã bàn đến Thánh Thần khi nói tới các tương quan giữa Ba Ngôi Thiên Chúa (S. Th. I. qq.36-38). Cách riêng Thánh Thần được gọi là Tình yêu (Amor) và Ân ban (Donum). Tiếp đó, trong phần quen thuộc gọi là luân lý thánh Tôma đặt Thánh Thần làm trọng tâm của luật mới, giao ước Tình yêu nhờ 7 ân huệ mà Ngài ban, các hoạt động của các tín hữu mang giá trị công trạng siêu nhiên của con cái Chúa, đáng được hưởng kiên nhan Chúa.

Theo các sử gia, một lý do khiến cho các nhà thần học Trung cổ dè dặt khi nói về Thánh Thần có lẽ vĩ sợ rơi vào lạc thuyết của Gioakim Fiore, một viện phụ người Calabria miền nam Italia (1135-1202). Gioakim đã chia lịch sử nhân loại thành ba giai đoạn: giai đoạn đầu tương ứng với Cựu ước, là kỷ nguyên của Chúa Cha (sợ hãi), giai đoạn hai bắt đầu từ Tân ước là kỷ nguyên của Chúa Con (đức tin): còn giai đoạn ba là kỷ nguyên của Thánh Thần: và đâu có Thánh Thần đấy có tự do và tình yêu: trong Hội thánh sẽ không cần luật lệ phẩm trật gì nữa. Phong trào theo Gioachim được bành trướng trong thế kỷ XIII. Không lạ gì mà các thần học gia thời đó sợ nói tới Thánh Thần kẻo bị chụp mũ là có cảm tình với phong trào.

III. Thời cận đại

Vào thời Cải cách, Lutêrô và Calvinô nại đến Thánh Thần để đòi hỏi Giáo hội giảm bớt các cơ chế luật lệ, ngõ hầu các tín hữu được tự do theo Thánh Thần linh ứng khi đọc Sách thánh. Nhưng chẳng mấy chốc, Lutêrô và Calvinô đã phải đương đầu với những nhóm quá khích tư xưng là ngôn sứ của Thánh Thần và không cần tới Sách thánh nữa.

Về phía Công giáo việc phản ứng lại những nguyên tác căn bản của Tin Lành (bị coi là đức tin chủ quan) đã đưa tới chỗ nhấn mạnh tới vai trò của Huấn quyền, tín điều, giáo luật trong Hội thánh. Nói khác đi, ra như Hội thánh chỉ gồm nên bởi cơ chế, không còn chỗ trống cho Thánh Thần len vào. Lâu lâu Thánh Thần mới tới giúp đỡ Giáo hoàng mỗi khi cần phải tuyên bố tín điều.

Luồng gió của Thánh Thần từ từ thổi vào Giáo hội vào cuối thế kỷ XIX sang thế kỷ XX, với những tác phẩm của J.A. Moenier (+1838) bàn về vai trò của Thánh Thần trong đời sống Hội thánh. Thông điệp Divinum illud munus (9-5-1897) của đức Lêo XIII tuyên xưng rằng Hội thánh có đức Kitô là đầu và Thánh Thần là linh hồn. Cũng trong chiều hướng đó, đức Piô XII, trong thông điệp Mystici Corporis (29-6-1943), coi HT là nhiệm thể của đức Kitô với Thánh Thần là nguyên ủy hợp nhất.

Theo lời của đức Phaolô VI trong buổi tiếp kiến ngày 23/5/1973, Công đồng Vaticano II đã nói tới Thánh Thần 258 lần trong các văn kiện. Nói chung, Thánh Thần được bàn trong mối tương quan Ba ngôi, nguyên ủy chủ động của kế hoạch cứu rỗi (thí dụ: DV 2; SC 6; AG 7); hoặc trong tương quan với đức Kitô (Lg 8): cách riêng trong tương quan với Hội thánh (LG 4.7.15). Ngoài ra, công đồng cũng bàn tới Thánh Thần trong phụng vụ (SC 7) và trong dòng lịch sử (AG 4; GS 11,26).

Sau công đồng, một luồng gió ảnh hưởng không nhỏ tới thần học về Thánh Thần là phong trào canh tân Thánh Linh, bắt nguồn từ những phong trào tương tự bên Tin lành (pentecostalism) và du nhập vào công giáo từ năm 1967 (đại học Duquesne, Pittsburg, Hoa kỳ). Sau những dè dặt vào buổi đầu, Tòa thánh tìm cách hướng dẫn họ, và nhìn nhận như một hồng ân giúp vàp sự canh tân đời sống Hội thánh. Dù sao, có lẽ phong trào đã lôi kéo các nhà thần học chú ý hơn đến Thánh Thần: những tác phẩm chuyên biệt về Thánh Thần (pneumatologia) lần lượt được xuất bản, với những ngòi bút nổi tiếng như: H. Urs von Balthasar. Y. Congar, L. Bouyer, F.X. Durrwell.

C. THÁNH THẦN TRONG MẦU NHIỆM THIÊN CHÚA

Vào những thế kỷ đầu tiên, các giáo phụ nói đến Thánh Thần như là sức mạnh (hay sinh khí) mà Thiên Chúa tác động trong lịch sử cứu rỗi. Từ thế kỷ thứ ba, Thánh Thần được nhìn dưới khía cạnh bản thể, dẫn đến sự định tín về thiên tính ở công đồng Constantinopoli vào năm 381. Sang thời Trung cổ, hầu như Thánh Thần chỉ còn được bàn tới trong tương quan nội tại của Ba ngôi Thiên Chúa, hơn là đến tác động của Ngài trong lịch sử cứu rỗi. Ngày nay, khi ôn lại Kinh thánh cũng như lịch sử, người ta thấy cần phải dung hòa cả hai chiều kích:

a/ chiều kích bản thể xét trong mầu nhiệm Ba Ngôi Thiên Chúa và

b/ chiều kích tac động (như sinh lực và thánh hóa) trong lịch sử cứu rỗi.

Thực ra thì kể cả mầu nhiệm Chúa Ba Ngôi cũng cần được xét tới trong cả hai chiều kích: vừa bản thể (Trinitas ontologica, immanens) vừa cứu rỗi (Trinitas oeconomica).

Phúc âm nhất lãm trình bày tác động của Thánh Thần nơi đức Kitô theo kiểu cách tương tự như tác động trên các ngôn sứ của Cựu ước. Trong các thư của thánh Phaolô có nhiều đoạn xem ra Thánh Thần với đức Kitô cũng là một. Nơi phúc âm thứ bốn, ta tìm thấy rõ sự khẳng định là Thánh Thần được đức Kitô phái đến các môn đệ và Thánh Thần xuất phát từ Cha (Ga 15,26). Tín biểu của công đồng Constantinôpôli đã lấy lại dụng ngữ đó: “Thánh Thần xuất phát (ekporeuomenon, procedit) từ Cha”. Thế nhưng từ thế kỷ VI, các Giáo hội bên Tây phương (khởi sự từ Toleđô bên Tây Ban Nha) thêm vào “Filioque” (Thánh Thần xuất phát từ Cha và Con), gây ra cuộc chia rẽ giữa Tây phương với Đông phương. Đông phương tố Tây phương là rỗi đạo vì đã thêm “Filioque” vào kinh tin kính: đối lại, Tây phương lại tố Đông phương là rối đạo vì không chấp nhận đức tin “Finlioque”. Ngày này, nhờ những cuộc đối thoại đại kết cũng như nhờ những cuộc khảo cứu lịch sử, người ta thấy là chẳng có bên nào rối đạo cả. Đông phương có lý khi phản đối Tây phương đã đơn phương thêm thắt một hạn từ vào tín biểu của công đồng Constantinôpôli; theo họ, duy có một công đồng hoàn vũ. Mặt khác, Đông phương với Tây phương có hai lối diễn tả khác nhau về mầu nhiệm Ba Ngôi. Tây phương đi từ vấn đề một Thiên Chúa duy nhất trong bản tính, rồi sau đó mới tiến sang vấn đề Ba Ngôi bằng nhau. (Từ đó công thức chúc tụng là: Vinh danh Cha và Con và Thánh Thần). – Còn Đông phương thì đi ngược lại: từ các ngôi vị khác nhau để tiến tới một Thiên Chúa duy nhất: vì vậy cần phải duy trì một nguyên ủy trong mầu nhiệm Ba Ngôi, tức là Cha (Do đó công thức chúc tụng là: “Vinh danh Cha và Con trong Thánh Thần”). Hai đường lối khác nhau cùng diễn tả một đức tin duy nhất. Tân ước cũng đã chẳng có nhiều phương thức khác nhau khi trình bày về Thánh Thần đó ư? (xc. Sách Giáo Lý Hội thánh Công giáo số 243-248).

Dù sao, thì khi nhìn từ nước Việt Nam, cả Tây phương lẫn Đông phương (nghĩa là Rôma và Constantinôpôli) đều nằm ở hướng Tây. Vì thế, có lẽ vấn đề những dị biệt giữa các phương thức thần học của hai trường phái vừa kể không quan trọng đối với chúng ta cho bằng bản chất của chính Thánh Thần. Tuy nhiên, thiết tưởng không phải là thừa khi nhắc lại lời khuyên của thánh Tôma Aquinô: “Khi đứng trước mầu nhiệm Thiên Chúa, tốt hơn bạn hãy giữ thái độ tim lặng kính cẩn thay vì tuyên bố phát biểu” (Venerantes indicibilia Deitatis casto silentio, De divinis nominibus c.1, lect.2; Summa Theol. I.q.1.a.9.ad 2; III.q.3). Sau khi đã kính cẩn khẩn nài Thánh Thần đến mớm cho chúng ta lời chúc tụng (Rom 8,26), chúng ta mới dám mạo muội bập bẹ đôi lời về Ngài.

Trong lịch sử thần học, khi trình bày về mối liên hệ giữa Thánh Thần với Ba Ngôi, người ta nhận thấy có hai lối diễn tả khác nhau nơi thánh Tôma Aquinô và thánh Bonaventura, tuy cả hai cùng dựa trên thánh Augustinô. Thánh Tôma đi từ Thiên Chúa như là Hữu thể (Esse), một hữu thể tinh thần với hai tác động là tri thức và yêu mến; từ đó có hai nhiệm xuất của Lời và của Tình yêu (tức là Ngôi Hai và Ngôi Ba). Còn thánh Bonaventura thì khởi sự từ Thiên Chúa như Sự Thiện (Bonum). Sự Thiện tự bản chất là thông đạt tỏa lan (bonum diffusivum sui). Thiên Chúa là sự Thiện Tuyệt Đối, cho nên cũng trào ra và thông đạt: Cha là “kẻ yêu” thông ban mình cho Con; Con là “Kẻ được yêu” tiếp đón tình yêu của Cha; Thánh Thần là tình yêu nối kết giữa Cha và Con. Thực ra, đằng sau hai lối diễn tả của thánh Tôma và thánh Bonaventura, người ta nhận thấy có hai chiều hướng triết học, một bên là của Aristote và một bên là của Platon. Dù diễn tả cách nào đi nữa, Thánh Thần vẫn được coi như Tình yêu liên kết giữa Cha và Con (vinculum amoris), tình yêu trao ban hỗ tương. Hơn thế nữa, tình yêu ấy không khép kín lại trong nội tại của Thiên Chúa, nhưng tiếp tục trao ban dạt dào ra ngoài (ex-tasis). Vì thế, không lạ gì mà tất cả các hoạt động của Thiên Chúa ra bên ngoài (công trình tạo dựng và cứu chuộc) đều được coi như trào ra từ tình yêu trao ban nội tại của Ba Ngôi. Chúng ta đọc thấy tư tưởng ấy nơi số 2 của Sắc lệnh về hoạt động truyền giáo của Công đồng Vatican II: Việc “sai đi” (phái cử: missio) của Hội thánh bắt nguồn từ việc sai đi (phái cử) của Con và của Thánh Thần theo dự án của Chúa Cha. Dự án đó phát nguồn từ “suối nguồn tình yêu” (amor fontalis), nghĩa là tình yêu của Cha, Cha là Tình yêu nguyên thủy, từ đó Con được sinh ra, và Thánh Thần đã tạo dựng và kêu gọi chúng ta vào chia sẻ sự sống và vinh quang của Ngài.

Như vậy, tất cả những gì Thiên Chúa đã thựuc hiện đều bắt nguồn từ tình yêu dạt dào vô biên của Ngài. Nói thế có nghĩa tất cả những gì Thiên Chúa đã làm trong vũ trụ và lịch sử nhân loại đều bởi Thánh Thần, tình yêu trao ban và đón nhận giữa Cha với Con. Đối lại, chính Thánh Thần biểu lộ cho ta thấy Thiên Chúa là Tình Yêu, là Hồng ân ban phát (x. 1Ga 4,8.16).

Nơi con người chúng ta, tình yêu thương mang tính cách chiếm đoạt đối tượng thiện hảo, nắm chặt khư khư cho mình. Còn nơi Thiên Chúa, thì tình yêu lại thông ban chứ không nắm giữ chiếm đoạt. Hơn thế nữa, khi ban phát mình, Tình yêu nơi Thiên Chúa ra như hủy diệt mình nữa. Chúa Giêsu đã chẳng nói rằng: “không có tình yêu nào cao quý cho bằng chết cho người mình yêu” đấy ư? (Ga 15,13). Dĩ nhiên chính Chúa Giêsu đã áp dụng câu nói đó cho chính mình: Ngài đã tự hạ, tự hủy cho đến chết trên thập giá (Pl 2,6-11). Chúng ta cũng có thể nói một cách tương tự như vậy về Thánh Thần Tình yêu: Ngài không tỏ mình xuất hiện nhưng mà chỉ âm thầm tác động trong vai trò làm môi giới liên kết. Ngài là mối dây liên kết Cha với Con; Ngài cũng là mối dây kết tụ Hội thánh nên một gia đình và dẫn đưa họ về kết hiệp với Thiên Chúa. Ngài được ví như hơi thở, như làn gió; nhưng không ai thấy được hình thù của Ngài ra sao cả: Ngài là tình yêu kín đáo nép mình, trong nội tâm sâu thẳm của Thiên Chúa cũng như trong thâm tâm của con người (x.1Cr 2,11).

Tuy nhiên, chính nhờ việc ẩn danh xóa mình đó mà Thánh Thần Tình yêu duy trì cho các bản vị được tự lập chứ không bị xóa nhòa tiêu diệt. Như vừa nói trên đây, con người chúng ta mỗi khi yêu thì có khuynh hướng muốn chiếm đoạt hoàn toàn người yêu. Còn tình yêu nơi Thiên Chúa thì không thế: sự thông đạt tình yêu đòi hỏi phải duy trì hai chủ thể; bởi vì nếu không còn là hai nữa thì đâu còn chi mà thông đạt trao đổi? Giữa lòng Ba Ngôi Thiên Chúa, luôn luôn có sự thông đạt: Tình yêu liên kết các Ngôi vị, tạo nên sự hợp nhất nhưng không hủy bỏ sự phân biệt giữa Ba Ngôi. Đó là mầu nhiệm thông hiệp: hợp nhất trong khác biệt đa dạng Thánh Thần Tình yêu bảo đảm cho sự thông hiệp gữa lòng Ba Ngôi Thiên Chúa thì cũng trở thành nguyên tố và mẫu mực cho sự hiệp thông trong Hội thánh. Tất cả Hội thánh cần duy trì sự hợp nhất (tất cả một lòng một ý); nhưng sự hợp nhất không bóp chẹt tính cách đa nguyên đa dạng Thánh Thần được ví như nhạc trưởng điều khiển cả dàn nhạc, với những thanh âm nhạc cụ khác nhau, để cất lên một hòa tấu. Tình yêu của Thánh Thần liên kết những cái “tôi” thành nên “chúng tôi”.

Tóm lại, khi chiêm nhắm Thánh Thần trong mầu nhiệm của Thiên Chúa, chúng ta không nên dừng lại ở những khái niệm trừu tượng siêu hình, nhưng cần phải tìm thấy nơi đó một mối liên hệ sinh động: Thánh Thần, tình yêu trao ban và liên kết giữa Cha với Con, cũng là tình yêu mà Thiên Chúa trao ban cho con người, mời gọi hết mọi người vào chia sẻ tình yêu vĩnh cửu của Ba Ngôi.
 
N

Người Lái Đò

Guest
chuathanhthan3.jpg

D. CHÚA THÁNH THẦN TRONG LỊCH SỬ CỨU ĐỘ

Chúa Thánh Thần là Tình yêu liên kết giữa Cha với Con. Tình yêu ấy không đóng khung khép kín nhưng đã tuôn trào ra, bởi vì Thiên Chúa đã thông đạt Tình yêu và Thiện hảo cho tạo vật (cách riêng là cho nhân loại) để mời gọi họ vào chia sẻ sự sống với mình.

Trước đây, các sách giáo lý và thần học thường đặt sự can thiệp của Thánh Thần vào lịch sử kể từ lễ Ngũ tuần (Hiện xuống). Nhưng theo Kinh thánh và các giáo phụ, thì Ngài đã tác động ngay từ lúc khai nguyên vũ trụ. Sách Giáo lý Hội thánh Công giáo đã gom lại những sự can thiệp của Thánh Thần vào ba giai đoạn sau đây:

- Thời hứa hẹn (số 702-716): tạo dựng, giao ước: ngôn sứ.

- Thời viên mãn của đức Kitô (số 717-730).

- Thời chót của Hội thánh (số 731-741).

I. Thời hứa hẹn.

Đành rằng phải chờ đến Tân ước, mặc khải về Thánh Thần như là một Ngôi vị mới rõ ràng: thế nhưng sau khi đã lãnh nhận mặc khải đó, các Kitô hữu đã đọc lại toàn thể lịch sử cứu độ và đã nhận ra tác động của Thánh Thần ngay từ lúc tạo dựng. Theo các bản văn Kinh thánh Cựu ước. “ruan Yaweh” (thần khí Chúa) không những đã hiện diện vào hồi tác tạo vũ trụ, nhưng còn tiếp tục duy trì cho các sinh vật tan tành thành mây khói. Thánh Thần được kêu cầu như là Thánh Thần tác tạo (Creator Spiritus). Hơn thế nữa, trong lịch sử của Israel, thần khí Chúa không những đã thổi lên làn gió rẽ ngang Biển đỏ để dân thoát cảnh nô lệ Ai cập, nhưng còn gợi dậy bao nhiêu sứ giả cứu tinh, đặc biệt là các ngôn sứ (x.1Pr 1,11; 2Pr 1,21).

Các văn kiện gần đây của Đức Gioan Phaolô II đã nhiều lần nói tới hoạt động của Thánh Thần vượt lên mọi biên cương của không gian và thời gian (thí dụ: thông điệp Dominum et Vivificantem số 53, Redemptor Hominis số 6). Lời khẳng định này mang theo nhiều hệ luận quan trọng cho công tác truyền giáo của Hội thánh. Ai ai cũng biết rằng Hội thánh đã được sai đi mang Tin mừng cứu rỗi đến cho muôn dân. Tuy nhiên, các nhân viện phục vụ Tin mừng cần phải khiêm tốn nhìn nhận rằng không phải họ là những người tiên phong mang chân lý vào chỗ hoàn toàn u mê tăm tối. Không phải như vậy, Thánh Thần đã đi trước họ rồi; chân lý gieo vào lòng các dân tộc, các nền văn hóa và nhất là trong thâm tâm của mỗi người. Từ đó, nhà truyền giáo không nên có thái độ ngạo nghễ của một người đi xâm chiếm vùng đất hoang vu, nhưng cần có thái độ kính cẩn đi rón rén, kẻo dày đạp những hạt giống chân lý mà Thánh Thần đã gieo trước đó (x.Cv 10,47). Chúng ta đọc thấy tư tưởng này trong thông điệp Redemptoris Missio (Sứ vụ Đấng Cứu độ) ở số 28-29 và 56. Nên biết là vào hồi Trung cổ, thánh Tôma Aquinô đã viết rằng đâu có dấu vết chân lý thì đấy có Thánh Thần (“Omne verum, a quocumque dicatur, a Spiritu Sancto est”; Sum. Theol, I-II.109.a.1.1m); còn đức Gioan Phaolô II thì chú trọng cách riêng tới lời cầu nguyện chân chính như là dấu chỉ sống động của Thánh Thần. Thực vậy, thánh Phaolô trong Rom 8,26 có nói rằng Thánh Thần đến giúp chúng ta cầu nguyện vì chúng ta không biết tìm lời lẽ xứng đáng thì cần phải coi đó như tác động của Thánh Thần (Dominum et viviticantem số 65; Redemptoris Missio số 29).

II. Thời viên mãn.

Tân ước đã cho thấy Thánh Thần tác động trong cuộc đời của đức Giêsu, từ khi nhập thể đến lúc Phục sinh; rồi từ biến cố Phục sinh Thánh Thần trở nên hồng ân mà đức Kitô ban cho nhân loại. Trong suốt cuộc đời ấy, có ba biến cố mà Thánh Thần can thiệp cách đặc biệt, đó là: vào lúc nhập thể, lúc lĩnh phép rửa, và trên thập giá.

1) Mathêo và Luca đều giải thích việc đức Maria thụ thai đức Giêsu là do quyền năng của Thánh Thần (Mt 1,20; Lc 1,35). Điều này đã được tuyên xưng trong tất cả các tín biểu: “bởi phép Đức Chúa Thánh Thần, Người đã nhập thể trong lòng trinh nữ Maria và đã làm người”. Dựa theo các giáo phụ, thánh Tôma Aquinô giải thích rằng vai trò của Thánh Thần là kết hợp Ngôi lời với nhân tính (gratia unionis), nhờ đó mà đức Giêsu được sung mãn ân sủng và chân lý để thông truyền cho chúng ta với tư cách là đầu của Nhiệm thể (x. S. Th III, q.2,aa.10-12; q.6,a.6; q.7,a.13).

2) Vào lúc đức Giêsu lĩnh phép rửa ở sống Hòa giang, tất cả bốn Phúc âm đều mô tả sự xuất hiện của Thánh Thần (Mt3,18; Mc 1,10; Lc 3,21; Ga 1,32). Dựa theo Cv 10,37-38, nhiều giáo phụ (thí dụ: Irênêo, Adversus Haereses>, 3,18,3; Ambrôsiô, De Spiritu Sancto 1,3,44) đã giải thích biến cố đó như đức Giêsu được Thánh Thần xức dầu), để khởi sự sứ mạng ngôn sứ và cứu tinh (x.Is 42,1). Như chúng ta đã biết, chính nhờ quyền năng của Thánh Thần đáp xuống trên mình mà đức Giêsu mang Tin mừng đến cho người nghèo (Lc 4,18), giải phóng con người khỏi vòng nô lệ của ma quỷ (Mc 3,22-20; Mt 12,28), bệnh tật, tội lỗi, chết chóc (Mt 8,17; 12,15-21; Cv 10,38).

3) Biến cố đức Kitô bị treo lên Thập giá được Thánh Gioan giải thích như là sự tôn vinh Thiên Chúa. Thiên Chúa được tôn vinh vì đã mạc khải tình yêu của Ngài qua việc trao ban Con Một mình cho nhân loại (Ga 3,16). Thánh Gioan không mô tả cái chết của đức Giêsu trên Thập giá như một thảm kịch của tình yêu trao hiến. Sự trao hiến đạt đến mức tột đỉnh khi mà tặng phẩm không phải là một “đồ vật” Thánh Thần chính là nhân vật được trao tặng. Thực vậy, thánh Gioan cho thấy rằng “mọi sự đã hoàn tất” (Ga 19,30) vào lúc mà đức Giêsu tắt thở: thế nhưng Gioan đã mô tả sự tắt thở không phải như sự trút hơi lìa đời mà là trút ban thần khí. Chương trình yêu thương cứu rỗi của Thiên Chúa được hoàn tất do việc đức Kitô hiến mạng sống mình cho những bạn hữu mình yêu, và cử chỉ tình yêu ấy được đóng ấn với sự trao ban Thánh Thần. Thánh Thần đã được ban phát ngay từ hồi nguyên thủy, nay được ban ra dồi dào từ cái chết của đức Kitô, như mạch suối nước hằng sống (Ga 19,30: x.7.37-39). Việc trao ban Thánh Thần được biểu thị cách hữu hình vào lúc đức Kitô phục sinh hà hơi trên các tông đồ: “Các con hãy nhận lãnh Thánh Thần” (Ga 20,22). Thánh Phaolô đã nói rất nhiều về việc Thánh Thần được trao ban từ cuộc Phục sinh của đức Kitô (td. Rom 1,4; 8,11) để trở thành sinh lực cho chúng ta, biến chúng ta thành con cái Chúa, và là bảo chứng cho việc chúng ta sẽ sống lại mai hậu.

III. Thời chót của Hội thánh

Theo chiều kích cánh chung của lịch sử cứu rỗi kể từ biến cố Phục sinh, Thánh Thần được đổ tràn xuống nhân loại không phải một cách chớp nhoáng như trận mưa rào vào ngày lễ Hiện xuống, Biến cố Phục sinh đánh dấu một giai đoạn mới, giai đoạn của thời chót (1Cr 10,11; Dt 1,2; 9,26; Cv 2,17-21), giai đoạn của Thánh Thần: Ngài khởi sự công trình tái sinh tái tạo (x. Ga 3,5-9; 6,63; 8,47; 1Ga 3,9.23; Gl 6,15; 1Cr 5,17), ban cho ta sự sống mới, sự sống làm con Thiên Chúa (Rm 8,14), chờ ngày được phục sinh hoàn toàn cả thân xác (Rm 8,11; 1Cr 15,35-37, 42-44), và cùng với toàn thể tạo vật được giải thoát khỏi hư nát (Rm 8,19-22), và nên đồng hình đồng dạng với đức Kitô (2 Cr 3,18; Ep 4,13). Trong khi chờ đợi ngày phục sinh, Thánh Thần được ban cho ta như bảo chứng của sự sống lại cũng như để nâng đỡ niềm trông đợi của ta. Thánh Thần vừa là tình yêu của Thiên Chúa vừa là sự cậy trông của ta (Rm 5,5; 15,13).

Đàng khác Thánh Thần cũng là vị điều khiển dòng lịch sử của nhân loại và vũ trụ cho tới lúc hoàn tất. Khía cạnh này được công đồng Vaticanô II nói tới trong hiến chế Vui mừng và Hy vọng (số 26; 41) và được đức Gioan Phaolô lặp lại trong thông điệp Dominum et Vivificantem số 26. Thánh Thần hướng dẫn dòng lịch sử nhân loại tới đích điểm của chương trình cứu rỗi, khơi nên trong lòng con người niềm khao khát chân thiện mỹ, khát khao vươn lên Đấng Tuyệt đối. Lòng khao khát ấy được biểu lộ không những qua các tư tưởng triết học, các phát minh khoa học các tâm linh đạo đức, mà cả qua những cuộc tranh đấu cho công bằng xã hội. Đừng quên rằng khẩu hiệu của cuộc cách mạng Pháp 1789 (tự do - bình đẳng - huynh đệ) được rút từ những trang suy tư của Caivinô về điều kiện của tín hữu Kitô (dựa theo như Galata): nhờ Thánh Thần, con người được hưởng tự do, không còn bị nô lệ của lề luật, tội lỗi và cái chết: nhờ Thánh Thần, con người được làm con Thiên Chúa: do đó tất cả đều bình đẳng với nhau bởi tất cả là anh em con một Cha trên trời. Dĩ nhiên, dòng lịch sử còn mang nhiều vết tích của tội lỗi, ích kỷ, chém giết thù hận. Dù vậy, người tín hữu xác tín rằng bất chấp những cay đắng chua chát, dòng lịch sử này được Thánh Thần điều khiển hướng dẫn tới đích điểm tuyệt hảo là chính Thiên Chúa, nguồn sống bất tận. Mặt khác, giữa những lúc tranh tối tranh sáng, Thánh Thần chân lý, Thánh Thần an ủi và bảo vệ được ban cho các tín hữu để họ biết phân định đâu là thần khí thật và đâu là thần khí giả (Ga 16,7; 1Ga 2,20; 3,24; 4,1-6). Bổn phận của cộng đoàn Hội thánh cũng như của mỗi tín hữu là hãy tỉnh táo lắng nghe tiếng của Thánh Thần đang nói với Hội thánh (Kh 2,7.11,17.29).

E. CHÚA THÁNH THẦN TRONG HỘI THÁNH

Chúa Thánh Thần hoạt động trong lịch sử cứu rỗi, từ lúc tạo dựng cho tới thời cánh chung. Tác động của Ngài vượt lên biên cương của thời gian và không gian. Dẫu vậy, cần phải nêu bật sự hiện diện và tác động của Thánh Thần một cách đặc biệt trong Hội thánh của Chúa Kitô. Thực vậy, nhờ Hôị thánh mà chúng ta biết rõ hơn về Ngài. Sự hiện diện ấy được Sách Giáo lý Hội thánh Công giáo (số 688) liệt kê 7 nơi mà Thánh Thần tác động:

1/ nơi Kinh thánh mà Thánh Thần linh ứng;

2/ nơi Thánh Truyền;

3/ nơi Huấn quyền;

4/ trong phụng vụ bí tích;

5/ trong các đoàn sủng và tác vụ;

6/ trong các dấu chỉ của đời sống tông đồ và truyền giáo;

7/ nơi chứng tá của các thánh.

Có thể nói lối trình bày này học lại tư tưởng của chương 2 Hiến chế về Mặc khải của công đồng Vaticani II.

Thực ra, công đồng Vaticano II nói tới sự hiện diện của Thánh Thần trong Hội thánh ở nhiều bản văn khác nhau. Thiết tưởng đoạn văn súc tích hơn cả là số 4 của Hiến chế về Hội thánh, nơi đó công đồng kể ra đến chín tác động của Thánh Thần:

1/ Thánh Thần được sai đến (missus) Hội thánh trong ngày lễ ngũ tuần để khai mào cho sứ mạng của Hội thánh;

2/ Thánh Thần thánh hóa Hội thánh (Sanctificare);

3/ Thánh Thần ban sức sống (vivificare) cho Hội thánh;

4/ Thánh Thần ngự (habitare: inhabitatio) trong Hội thánh và trong các tâm hồn như là trong đền thờ;

5/ Thánh Thần hướng dẫn Hội thánh tới chân lý trọn hảo (indurre in Veritatem);

6/ Thánh Thần kết hợp (unificare) Hội thánh nhờ sự thông hiệp và các tác vụ;

7/ Thánh Thần đổ xuống các hồng ân và đặc sủng, hoa trái (dona et tructus);

8/ Thánh Thần canh tân Hội thánh (renovare, luevenes-cere: làm cho Hội thánh luôn trẻ trung);

9/ Thánh Thần hướng dẫn Hội thánh tới sự kết hiệp cánh chung với đức Kitô.

Như vậy, có nhiều cách thức khác nhau để trình bày về vai trò của Thánh Thần trong Hội thánh. Dù nói thế nào đi nữa, mối liên hệ giữa Thánh Thần với Hội thánh đã được nêu bật ngay từ cổ thời, khi mà trong kinh Tin kính, những chân lý liên can tới Hội thánh đều được đặt trong phần thứ ba dành cho Thánh Thần. Các chân lý về Hội thánh họp thành một mệnh đề duy nhất với chủ từ là Thánh Thần: Tôi tin kính Thánh Thần ở trong Hội thánh (Credo in Spiritum Sanctum – qui est – in ecclesia). Dựa theo chú giải của thánh Tôma Aquinô (“Credo in Spritum Sanctum sanctificantem Ecclesiam”: S.Th. II-II, q.1,a.9.5), cha Yves Congar ( nay là hồng y) tán giải như sau về mẫu thức của kinh Tin kính mà chúng ta đọc trong Thánh lễ các ngày chúa nhật: “Tôi tin kính Thánh Thần: Ngài liên kết Hội thánh nên một, Người thánh hóa Hội thánh, Ngài duy trì Hội thánh trung thành với đạo lý các tông đồ. Ngài giúp cho Hội thánh được lan rộng tới muôn dân. Chính Ngài tha tội ban lại cho chúng ta sự sống thần linh, và thông ban sự sống bất tận khi cho thân xác chúng ta sống lại”. Nói như vậy có nghĩa là Hội thánh hoàn toàn nằm trong tay của Thánh Thần. Thánh Thần ban sức sống cũng như giúp cho Hội thánh biểu lộ được bản chất của mình (GL số 749).

I. Thánh Thần với sự thành lập Hội thánh

Hội thánh được thành lập từ lúc nào? Thật khó mà nói được! Có người cho rằng Hội thánh đã được thành lập từ buổi tạo thiên lập địa, xét vì Hội thánh bao gồm hết tất cả các người công chính (Ecclesia ab Abei). Có người nói rằng Hội thánh được thành lập khi Ngôi lời nhập thể: vì Hội thánh ra đời với sự xuất hiện của Đầu nhiệm thể. Có người cho rằng Hội thánh được thành lập với việc Chúa Giêsu quy tụ các môn đệ của đức Kitô? Có người cho rằng Hội thánh thực sự ra đời từ Chúa Giêsu chịu chết trên thập giá, khi mà máu và nước trào ra từ cạnh sườn bị đâm thủng, biểu tượng của ơn cứu độ được trao ban nhờ bí tích. Sau cùng, có người cho rằng Hội thánh ra đời vào ngày lễ Ngũ tuần.

Sự thực thì Hội thánh không phải chỉ thành hình trong giây lát. Hiến chế về Hội thánh của công đồng Vaticano II nói tới cả một kế hoạch của Ba Ngôi Thiên Chúa, được dự tính từ muôn thủa, được chuẩn bị trong cựu ước, được thành hình trong đức Kitô và được tỏ lộ trong ngày lễ Ngũ tuần (Đạo lý này được lặp đi lặp lại trong Sách Giáo Lý Hội thánh Công giáo ở các số 758-768). Dù sao, ta có thể nói được là Hội thánh được đức Kitô thiết lập; do đó mà Hội thánh là của đức Kitô. Thánh Thần được đức Kitô sai đến không phải để mặc khải chân lý mới và thành lập một Hội thánh mới; nhưng Thánh Thần giúp cho các tông đồ nhớ lại và hiểu thấu đáo lời của đức Kitô hơn. Biến cố Ngũ tuần khôn gphải chỉ diễn ra trong giây lát: nó chỉ là khởi điểm của một diễn trình kéo dài mãi mãi. Các nhà chú giải Kinh thánh đã vạch ra ngay trong sách Tông đồ công vụ nhiều biến cố Thánh Thần hiện xuống trong thời các thánh Tông đồ, thí dụ: ở chương 4,31 (sau khi cộng đoàn tín hữu cầu nguyện trong cơn bách hại); chương 8,17 cho dân Samari; chương 10,44 cho dân ngoại (x.19,6). Biến cố Ngũ tuần tại Giêrusalem chỉ là ngày ra mắt của Hội thánh trước thế giới, ngày công bố giao ước mới vào chính dịp lễ mà người Do thái kỷ niệm vào việc công bố giai ước Sinai. Tuy Chúa Thánh Thần không thiết lập Hội thánh, nhưng nếu không có Ngài thì Hội thánh không thành lập được. Thực vậy, ta đừng quan niệm Hội thánh như một đoàn thể chỉ cần thành lập một lần với một tuyên ngôn hay một văn bản là đủ. Không phải thế! Hội thánh là một thực thể thần linh sống động, cần phải có được một sức sống liên tục thổi vào nếu không muốn biến thành thây ma. Chính Thánh Thần là hơi thở nuôi sống Hội thánh: Ngài rút hơi lại thì Hội thánh tiêu tan.

Thánh Thần thở cho Hội thánh nhớ lại lời của đức Kitô một cách đặc biệt qua ơn linh ứng Sách thánh. Thánh Thần tiếp tục thở vào Hội thánh để các Kitô hữu có thể lắng nghe lời của đức Kitô mỗi khi họ đọc Sách thánh. Thánh Thần tiếp tục thở trên các bí tích, để qua đó các tín hữu có thể tiếp xúc với đức Kitô Tử nạn và Phục sinh. Thánh Thần tiếp tục thở trên Hội thánh qua những hồng ân khác nhau (quen gọi là đoàn sủng và tác vụ), giúp cho Hội thánh sinh động (GL số 737-741). Đối lại, nếu không có Thánh Thần “Thiên Chúa sẽ trở nên xa vời, đức Kitô chỉ là một nhân vật thuộc dĩ vãng, Phúc âm là chữ chết, Hội thánh chỉ là một tổ chức phàm trần, quyền hành trở nên áp chế, việc truyền giáo trở thành tuyên truyền, phụng vụ chỉ là nghi thức, luân lý chỉ là luật nô lệ” (Ignace Hazim de Latotaquié).

Hội thánh thường được ví như một thân thể với đức Kitô là đầu: còn Thánh Thần được coi là linh hồn (animal) vì là sức sống. Dĩ nhiên, mỗi tỉ dụ chỉ làm sáng tỏ một khía cạnh nào của mầu nhiệm thôi. chứ không thể áp dụng cho hết mọi khía cạnh được. Thánh Thần được ví như là “hồn” theo nghĩa là nguyên ủy làm cho thân thể được sống động, chứ không phải theo nghĩa là mô hình của xác (forma substantialis) và cần phải hợp với xác thì mới thành một chủ thể được.

Không thiếu những hình ảnh khác để diễn tả sự hiện diện và tác động của Thánh Thần trong Hội thánh, thí dụ Thánh Thần ngự trong Hội thánh như trong đền thờ. Sách GL (số 797) đã lấy lại giáo huấn của công đồng Vaticano II để làm nêu bật chiều kích Ba Ngôi của Hội thánh (Dân của Thiên Chúa). Một hình ảnh khác không kém phần sinh động mà Cha Y.Congar đã đề ra là “hơi thở”. Trước đây, không thiếu tác giả trình bày Hội thánh do Chúa Kitô sáng lập, và sau đó Ngài lên trời, trao chìa khóa Nước Trời cho Phêrô, nghĩa là giao lại hết mọi quyền hành trong Hội thánh cho Đức Thánh Cha và các giám mục. Để phản ứng lại bộ mặt cơ chế pháp lý của Hội thánh, không thiếu người đã chủ trương rằng Thánh Thần mới là lãnh tụ của Hội thánh: Thánh Thần thổi đâu tùy ý! Nói khác đi, người ta muốn đối chọi “Hội thánh của đức Kitô” với “Hội thánh của Thánh Thần”. Tuy nhiên, không có lý do gì mà đối chọi như vậy, nhưng cần phải bổ túc dung hòa hai khía cạnh của một thực thể duy nhất. Hội thánh vừa là của đức Kitô vừa là của Thánh Thần: đức Kitô là “Lời” và Thánh Thần là “Hơi”; nếu có hơi mà không có lời thì chỉ ú ớ; nhưng có lời mà hụt hơi thì cũng chẳng nói được. Hội thánh cần có Lời của đức Kitô, cần có đạo lý, cần có thể chế; nhưng các tín điều, thể chế lễ nghi cần được Thánh Thần ban sức sinh động.

II. Thánh Thần với các đặc điểm của Hội thánh

Trong Kinh tin kính, chúng ta tuyên xưng Hội thánh “duy nhất, thánh thiện, công giáo và tông truyền”. Đúng ra, đó chỉ là bốn đặc điểm phát hiện ra nhờ tác động của Thánh Thần, bốn hồng ân mà Ngài ban cho Hội thánh (GL 811). Không có Ngài, các phần tử trong Hội thánh sẽ ly tán mỗi người một ngả, xét vì chúng ta là những con người tội lỗi, ích kỷ chỉ biết quan tâm đến tư lợi.

1) Hội thánh duy nhất và công giáo: Thánh Thần là nguyên tố thông hiệp trong Hội thánh, bởi vì Ngài giúp cho chúng ta cùng tuyên xưng một đức tin vào đức Kitô, một niềm trông cậy, và nhất là vì Ngài phú ban cho ta đức bác ái yêu thương. Thánh Thần giúp cho Hội thánh hợp nhất nên một, nhưng đồng thời Thánh Thần cũng giúp Hội thánh được “công giáo”, nghĩa là thu nhận tất cả những tinh hoa của các cá tính, các sắc tộc, các nền văn hóa. Trong lòng Ba Ngôi Thiên Chúa, Thánh Thần liên kết Cha với Con nhưng không xóa sự phân biệt bản vị; một cách tương tự như vậy, trong cộng đồng Hội thánh. Thánh Thần liên kết tất cả các phần tử nên một trong đức tin, cậy, mến, nhưng họ vẫn duy trì hết các sắc thái đa dạng của cá tính, ngôn ngữ, văn hóa. Nói cho cùng, các tinh hoa đa dạng chẳng phải là hồng ân mà Thánh Thần đã ban cho Hội thánh đó sao?

2) Hội thánh thánh thiện: Thánh Thần thánh hóa Hội thánh. Tuy gồm bởi những con người tội lỗi, nhưng Giáo hội được gọi là thánh vì đã được thanh tẩy do máu đức Kitô, và nhờ có Thánh Thần ngự trong đó. Thánh Thần thông ban cho ta sức mạnh thánh hóa của Lời Chúa và các bí tích. Nhờ quảng đại đáp lại lửa bác ái thánh thiện do Thánh Thần thổi lên mà giữa lòng Giáo hội không thiếu những thánh nhân, tựa như đức Maria chí thánh. Nhờ đó mà Giáo hội trở nên sự thông hiệp các thánh nhân (communlo sanctorum).

3) Hội thánh tông truyền: Thánh Thần hun đúc tinh thần tông đồ trong Hội thánh, không những giúp đỡ Hội thánh trung thành với đức tin mà các thánh tông đồ đã truyền lại, nhưng còn biết quảng bá đức tin ấy qua mọi thời đại đến tận cùng trái đất. Nói cách khác Thánh Thần giúp cho Hội thánh vừa được bền vững trong chân lý của đức Kitô, vừa hăng say với công cuộc rao giảng Tin mừng.

Kết luận

Chúa Thánh Thần đã hiện diện và tác động trong Hội thánh bằng những dạng thức khác nhau. Trước đây, Hội thánh được nhìn như một cơ cấu phẩm trật, từ trên đi xuống: Chúa Kitô trao quyền hành cho thánh Phêrô và các tông đồ; quyền hành được truyền lại cho các đấng kế vị: Giáo hoàng và các giám mục là những người bề trên cai quản điều khiển Hội thánh, những người khác chỉ biết tuân hành vâng phục. Công đồng Vaticano II, trong số 4 của Hiến chế về Hội thánh, đã sửa lại cái hình ảnh đó khi nói rằng Chúa Thánh Thần điều khiển Hội thánh bằng các ơn phẩm trật và đoàn sủng (diversis donis hierarchicis et charismaticis instruit ac dirigit).
 
N

Người Lái Đò

Guest
Bài 1: THẦN KHÍ, NHƯ MỘT NGÔI VỊ (25/08/11, 5:52 pm)

Web giaolyductin trân trọng giới thiệu đến quý độc giả loạt bài suy tư thần học về Chúa Thánh Thần do Lm Phêrô Nguyễn Thiên Cung, Giám đốc chủng viện thánh Nicôla, Phan Thiết biên soạn. Chúng tôi sẽ lần lượt cho đăng mỗi kỳ một bài (tổng số là 12 bài). Kính mời độc giả cùng theo dõi.

THẦN KHÍ NHƯ MỘT NGÔI VỊ VÀ NHƯ ÂN HUỆ

Có hai vấn đề được đặt ra:

1. Ngôn ngữ Kinh Thánh và ngôn ngữ thần học.

2. Suy tư thần học.

I. THẦN KHÍ, NHƯ MỘT NGÔI VỊ

1. Trước tiên, cần lưu ý rằng những khái niệm: “Ngôi vị”, “bản tính”, “bản thể”, “yếu tính”... được đưa ra trong những bối cảnh nhất định, nhằm phục vụ cho những nhu cầu nhất định: đó là minh định lập trường của Giáo Hội chống lại một số khuynh hướng lạc giáo trong những thế kỷ III, IV,V hoặc muuốn hạ thấp tư thế của Chúa Con và Chúa Thánh Thần đối với Chúa Cha, hoặc muốn hạ thấp tư thế của Chúa Thánh Thần đối với Chúa Cha và Chúa Con... Vì thế, để minh giải có sự phân biệt trong mầu nhiệm Thiên Chúa như là Ba Đấng, ngôn ngữ thần học gọi đó là ‘Ba ngôi vị’, và đồng thời để khẳng định, tuy thế, chỉ có một Thiên Chúa mà thôi, ngôn ngữ thần học đã phải nại tới khái niệm “bản tính” hay “bản thể” của triết học Hy-lạp: Ba ngôi vị cùng chung một bản tính...

2. Thật ra, khái niệm “Ba ngôi” (Trinité) hoàn toàn không có nguồn gốc trong Kinh Thánh. Hạn từ “Ba ngôi” được gặp thấy lần đầu tiên, cách khá kín đáo, nơi Théophile d’Antioche, trong tác phẩm ‘A Autolycos’, II,15 (khoảng năm 180)...

a. Để chỉ có sự phân biệt (distinction) trong Mầu nhiệm Thần linh, ngôn ngữ Kinh Thánh, đặc biệt Tân Ước, không bao giờ sử dụng khái niệm ‘3’ (bằng cách đếm hay cộng lại!) mà đơn giản gọi “Cha, Con, Thánh Thần” như là những Đấng phân biệt với nhau: Cha là Cha bởi vì sinh ra Con và sai Con...; Con là Con bởi vì được sinh ra và được sai bởi Cha... Thánh Thần là Thánh Thần bởi vì là Thần Khí Tình yêu mà nhờ Ngài, bởi Ngài và trong Ngài, Cha và Con yêu thương nhau...

b. Để nói lên sự hiệp nhất (Unité) giữa Cha - Con - Thánh Thần, ngôn ngữ thần học lý giải vì các Ngài có chung cùng một bản tính (une même nature), hoặc đồng bản thể (consubstantiel), còn ngôn ngữ Kinh Thánh thì đơn giản hơn: “Tôi và Chúa Cha là một” (Ga 10,30); “Cha ở trong Con và Con ở trong Cha” (Ga 17,21;10,38; 14,11); “Ai thấy Thầy là thấy Chúa Cha” (Ga 14, 9b;x. 8,19; 12,45; Dt 1,3); “Thiên Chúa (Cha) là Thần Khí” (Ga 4,24); “Thần Khí của Thiên Chúa” (Rm 8, 9.14; 15, 19; 1Cr 6,11; 7,40); “Thần Khí của Đức Kitô” (Rm 8,11); “Thần Khí của Đức Chúa” (2Cr 3,17)...

3. Như vậy, cách chung chung, có thể nói rằng:

a. Sự hiện hữu Cha- Con- Thánh Thần như là những Đấng phân biệt với nhau, đối với ngôn ngữ Kinh Thánh, không phải là “vấn đề” cần được đặt ra”. Vấn đề, nếu có, đối với ngôn ngữ Kinh Thánh, đó là minh giải sự hiệp nhất giữa Chúa Cha, Chúa Con và Chúa Thánh Thần, làm sao: chỉ có một Thiên Chúa (để tránh hiểu lầm và hiểu sai, có lẽ tốt hơn nên dùng hạn từ “Thần Linh”!), một Đức Chúa, một Thần Khí (1Cr 12,4-6). Và:

· Khi nói “chỉ có một Thiên Chúa” là có ý khẳng định: “ Cha là Thiên Chúa”, “Con là Thiên Chúa”,” Thần Khí là Thiên Chúa”; và ngôn ngữ thần học gọi hạn từ “Thiên Chúa” là “bản tính” hay “bản thể” của Cha - Con - Thánh Thần...

· Khi nói “Chỉ có một Đức Chúa” là có ý khẳng định: “Cha là Đức Chúa”, “Con là Đức Chúa”, “Thần Khí là Đức Chúa”; và ngôn ngữ Thần học gọi hạn từ “ Đức Chúa” là “bản tính” hay “bản thể” của Cha - Con - Thánh Thần...

· Khi nói “chỉ có một Thần Khí” là có ý khẳng định: “ Cha là Thần Khí”, “Con là Thần Khí”,” Thánh Thần là Thần Khí” (Ga 4, 24; 2Cr 3,17), hay nói cách khác, “Cha và Con là và có chung một Thần Khí”; và ngôn ngữ thần học gọi hạn từ “Thần Khí” là “bản tính” hay “bản thể” của Cha - Con - Thánh Thần... Như vậy, hạn từ “Thần Khí” đồng thời vừa chỉ bản tính hay bản thể của Cha- Con- Thánh Thần, vừa chỉ một Đấng khác với Cha và Con; và điều đó, nói theo ngôn ngữ thần học, có nghĩa Thần Khí vừa là bản tính hay bản thể của Cha và Con vừa là chính Mình hay, nói cách khác, vừa là một Ngôi vị. Tuy nhiên, không phải là Hữu Thể trong tư cách chỉ là Chủ thể (Être-Sujet) như Chúa Cha, Đấng vốn là “Nguyên lý phi nguyên lý” và “Nguyên lý của mọi nguyên lý”..., Đấng vốn sinh ra Chúa Con và “ ái xuất” (spiration) Chúa Thánh Thần, Thần Khí Tình yêu, và đã sai Chúa Con và Chúa Thánh Thần...

Từ đó, cũng có thể nói rằng, ngoại trừ “tư cách là Cha của Chúa Cha” và “tư cách là Con của Chúa Con”, tất cả những gì thuộc bản tính và cả những thuộc tính (attributs) của Cha và của Con đều là chính Thần Khí: Tình yêu, thần tính và nhân tính của Chúa Con, Tình Cha, tình Con, tình Đức Chúa, hằng hữu, tự hữu, hằng sống, vĩnh hằng, quyền năng, thánh, vinh quang, tác tạo, tác sinh, tái sinh, đá tảng, thuẫn che chở, gió, lửa, đám mây, nước, ánh sáng, bàn tay, ngón tay, chim bồ câu, sức dầu, ấn tín, v.v... Hay nói cách khác, Thần Khí chính là Hành động của Chúa Cha và Chúa Con trong Vĩnh Hằng và trong Lịch sử. Vì thế, trong ngôn ngữ Kinh Thánh, khi Cha biết và yêu là sinh ra Con (x. 1Ga 4,7-8; Rm 8,15.29.32; Cl 1,13.15tt), và khi Cha phán là tạo dựng (St 1,3-31; Ga 1,3)...

b. Sự hiệp nhất Thần linh trong ngôn ngữ Tân Ước được nhìn trong chiều hướng năng động (dynamique) chứ không quá tĩnh tại (statique) như trong ngôn ngữ thần học vốn dựa trên những khái niệm tĩnh tại, ù lì như “bản tính” và “bản thể” (nature est id quo res est id quod est!), và vì thế, đã hẳn không thể nào phản ảnh được cách đầy đủ và hoàn toàn thực tại hiệp nhất thần linh (thử so sánh bức ảnh chụp dòng sông với chính dòng sông!)... Vì thế, những khái niệm triết học như “ Ngôi vị”, ‘bản tính”, “bản thể”, “đồng bản thể”... vốn chỉ là một trong những phương thế, được dùng trong những hoàn cảnh nhất định và với những mục đích nhất định, để tiếp cận với Mầu Nhiệm Thần linh, chứ không phải là con đường duy nhất có thể có, nên chúng cần được rọi sáng và biện minh bởi ngôn ngữ Kinh Thánh chứ không phải ngược lại...

Lm Phêrô Nguyễn Thiên Cung



Bài 2: THẦN KHÍ, NHƯ MỘT NGÔI VỊ (tt) (07/09/11, 4:56 pm)
Nếu nhìn Thần Khí từ góc độ hệ quả của những tác động của Chúa Thánh Thần trong Lịch sử, người ta sẽ có thể phát hiện ra được phần nào dung mạo và chức năng của Ngài trong lịch sử và cả trong Mầu Nhiệm Thần Linh vĩnh hằng.

II. SUY TƯ THẦN HỌC: THẦN KHÍ LÀ AI?

1. Vấn đề:

Khi được hỏi: “Chúa Cha là ai?”, người ta có thể trả lời ngay: “Chúa Cha là Cha của Chúa Con”. Và khi được hỏi “Chúa Con là ai?” đã hẳn người ta cũng có thể trả lời ngay: “Chúa Con là Con của Chúa Cha”. Thế nhưng, khi được hỏi “Thần Khí hay Chúa Thánh Thần là ai?”, thì vấn đề lại không đơn giản... Thật vậy, nếu muốn có một câu trả lời như kiểu đối với Chúa Cha và Chúa Con, thì câu hỏi bây giờ trở thành: “Thần Khí là Thần Khí của ai?”. Tuy nhiên, trong trường hợp Chúa Cha và Chúa Con, ngay hai khái niệm “Cha” và “Con” đã tự chứng được định vị (tư cách và chức năng, và cho biết những mối tương quan khá rõ ràng), còn trong trường hợp hạn từ “Thần Khí” thì không được vậy, và câu hỏi về Ngài bấy giờ lại trở thành câu hỏi kép: “Thần Khí là ai (đối với chính Mình) và của ai (đối với Chúa Cha và Chúa Con)?”...

Về Chúa Thánh Thần, những vấn đề đó được đặt ra từ những thế kỷ IV, V (scn). Một số khuynh hướng lạc giáo cho rằng trong mối tương quan với Chúa Cha, vì “được Cha đổ tràn” (Ed 39,29), “được Cha trao ban” (Ga 7,39), nên Thần Khí không thể được coi “ngang hàng” với Cha, thậm chí, có người còn cho Thần Khí là thụ tạo của Cha; và trong tương quan với Chúa Con vì “ được Con sai đi”(Ga 15,26), nên Thần Khí không thể được coi “ngang hàng” với Con, thậm chí có người còn cho Thần Khí do Chúa Con tạo ra... Nhằm đối phó lại những khuynh hướng lạc giáo đó, ngôn ngữ thần học cũng như ngôn ngữ của các Công đồng, công nghị từ thế kỷ IV,V cho đến bây giờ vẫn vậy, nghĩa là tiếp tục sử dụng những khái niệm triết học như: “đồng bản thể” (consubtantiel), “nhiệm xuất” (procession), “ái xuất” (spiration)... để khẳng định “thần tính” của Chúa Thánh Thần, Đấng phải được phụng thờ và tôn vinh hoàn toàn như Chúa Cha và Chúa Con... điều mà người ta có thể nhận ra ngay là cả ngôn ngữ đặt vấn đề, cả ngôn ngữ giải quyết vấn đề đều hoàn toàn xa lạ với ngôn ngữ Kinh Thánh, vốn là ngôn ngữ tình yêu và lịch sử...

2. Thần Khí là ai (đối với chính Mình) và của ai (đối với Chúa Cha và Chúa Con)?

Thử bắt đầu với khái niệm “Ngôi vị”. Ngôn ngữ thần học gọi “Thần Khí là một Ngôi vị”. Thế nhưng, khái niệm “Ngôi vị” tự nó vốn bao gồm hai khái niệm khác, đó là “tư cách” và “chức năng”. Thí dụ: khi nói Cha là một Ngôi vị thì có nghĩa “là Cha” (être Père) chính là tư cách của Ngôi vị đó, và “làm Cha”, tức là “sinh Con” và “yêu thương Con”... chính là chức năng của Ngôi vị đó. Và khi nói Con là một Ngôi vị thì có nghĩa “ là Con” (être Fils) chính là tư cách của Ngôi vị đó, và “làm Con” tức là “đón nhận sự sinh ra và tình yêu của Cha đồng thời đáp trả lại bằng tình con thảo”... chính là chức năng Ngôi vị đó. Thế nhưng, khi nói Thần Khí là một Ngôi vị, thì tư cách và chức năng của Thần Khí là gì.

a. Tư cách của Thần Khí:

Trong tương quan với Chúa Cha và Chúa Con, ngôn ngữ Kinh Thánh vẫn thường gọi Thần Khí cách chung chung, đôi khi có vẻ như thiếu Ngôi vị tính (a-personnel): “được thổi vào hay được hà vào...” (St 2,7; Tv 104,30), “được đặt vào...” (Is 42,1), “được ban cho...” (Ds 11,29; Ga 7,39), “được đổ tràn vào...” (Ed 39,29), “được sai đến...” (Ga 14,26), “...của Cha” (Rm 8, 9.14; 15,19; 1Cr 6,11; 7,40), “...của Con” (Rm 8,11; 2Cr 3,17), v.v... Tuy nhiên, nếu như trong tương quan với Cha và Con, Thần Khí xem ra có vẻ như thiếu Ngôi vị tính, thụ động, tiêu cực..., nhưng trong khi thi hành sứ vụ được giao, ngôn ngữ Kinh Thánh đã cho chúng ta thấy Thần Khí như một Đấng đầy ngôi vị tính, năng động, mạnh mẽ, tích cực, năng nổ (Is 11,1-5; Tl 3,10; 11,29;14,6; 6,34; 1Sm 1,6; 10,1; 16,13; Am 3,8; 7,14t; Gr 20,7t;v.v...)... Đằng khác, nếu nhìn Thần Khí từ góc độ hệ quả của những tác động của Ngài trong Lịch sử, người ta sẽ có thể phát hiện ra được phần nào dung mạo và chức năng của Ngài trong lịch sử và cả trong Mầu Nhiệm Thần Linh vĩnh hằng.

a. Chức năng của Thần Khí:

Trong ngôn ngữ Kinh Thánh, sự tuôn tràn Thần Khí như cơn mưa đem sự sống cho vùng đất khô cằn (Is 32, 15; 44,3; Ed 36, 25; Gr 3,1t) như sinh khí làm sống động những bộ xương khô (Ed 37); như một cuộc sáng tạo mới thay đổi bộ mặt của xứ sở (Is 32,16), thay đổi con tim, lòng dạ của con người (Is 59,21; Tv 143,10; Ed 36,27); mặc khải dung mạo đích thực của Chúa Cha (Ed 39,29), dung mạo đích thực của Chúa Con (Ga 14,16; 16,7.13t; 14,26); tác sinh (Ga 6, 63; St 1,2; Lc 1,35; Mt 1,18-20); tái sinh (Ga 3,8; Ep 2,1-2); phục sinh (Rm 8,11); mặc khải chân lý (Ga 16,13; Ep 1,17-18; v.v...).

b. Phác thảo một thứ ngôn ngữ Thần Khí học:

Nói chung, có thể nói rằng ngôn ngữ Thần Khí học đích thực phải là thứ ngôn ngữ có tính tình yêu và lịch sử. “có tính tình yêu”, bởi vì Thiên Chúa là tình yêu (1Ga 4,8b) “có tính lịch sử”, bởi vì dung mạo đích thực của Chúa Thánh Thần vốn được biểu lộ qua Hành động Tình yêu của Chúa Cha và Chúa Con mà chính Ngài là Đấng thực hiện, trong vĩnh hằng và trong lịch sử...

Để diễn tả tình yêu của Thiên Chúa nói chung, ngôn ngữ Kinh Thánh khi thì sử dụng khái niệm “tình vợ chồng”, “tình yêu nam- nữ” (chủ yếu trong ngôn ngữ Cựu Ước), khi thì sử dụng khái niệm “tình Cha- Con” (Cựu Ước và Tân Ước). Như vậy, có thể nói tình yêu Thiên Chúa là một thứ tình yêu tổng hợp tất cả mọi đặc tính, mọi khả năng tích cực của những thứ tình yêu, hay nói cách khác, mọi thứ tình yêu nhân loại đích thực đều mang dáng dấp hay dấu vết của tình yêu Vĩnh hằng:

1. Sự “tận hiến”, “hiến dâng” (oblation totale): yêu nhau, trước tiên, có nghĩa là trao tặng cho nhau tất cả những gì mình là (être) và mình có (avoir). Và, trong tình yêu Thần linh, quà tặng (Donum, Don) đó chính là Thần Khí tình yêu, vốn là một Đấng, một Ngôi vị được Cha trao ban và được Con đón nhận, và trở thành của Cha và của Con, hay nói cách khác, là “của chúng ta”, hay “ của nhau” (Etre- le Nôtre)... Nói theo ngôn ngữ Augustin, đó chính là Ân huệ của Thiên Chúa (Cv 2,38; Ga 4,10).

2. Qui trình “ra đi - trở lại” (exitus-reditus): thứ đến, yêu nhau có nghĩa là “ra khỏi chính mình” (exitus de soi-même) để đến và hòa nhập với nhau (reditus à nous- même et à soi-même)... Và, trong tình yêu Thần linh, Thần Khí Tình yêu vừa chính là “Đấng ra đi” vừa chính là “Đấng trở lại” của Cha và của Con và của chính Ngài (Ga 10,17-18; 19,30; Cv 2,33).

3. Sự “hiện diện trong nhau và với nhau” (présence reciproque, intériorité reciproque; Hy ngữ: périchorèse; La ngữ: circumincessio): yêu nhau, còn có nghĩa là luôn luôn hiện diện trong nhau và với nhau (những khái niệm thời gian và không gian, ở đây không còn ý nghĩa), đến độ là nhau (Être in personna)... Và trong Tình Yêu Thần linh, chính Thần Khí Tình yêu vừa là Đấng tác sinh ra sự Hiện diện trong và với Nhau đó (sự “tương nhập của Cha-Con-Thần Khí), vừa chính là Đấng, nói theo ngôn ngữ Phaolô, làm cho Cha có thể nói: “Cha sống, nhưng không phải là Cha sống, mà chính Con và Thần Khí sống trong Cha; làm cho Con có thể nói: “Con sống, nhưng không phải Con sống, mà chính Cha và Thần Khí sống trong Con”; làm cho Ngài có thể nói: “Thần Khí sống, nhưng không phải Thần Khí sống, mà chính Cha và Con sống trong Thần Khí” (x.Gl 2,20; Pl 1,21), hay nói cách khác, Thần Khí Tình Yêu chính là Đấng làm cho Cha- Con- Thần Khí là Nhau hay là Một (Ga 10,30; 14,26)... Đó chính là sự sống Tình Yêu Thần linh, sự sống Ba Ngôi, sự sống đời đời...

4. Sự “độc hữu” hay “độc chiếm” (monogamie): Yêu nhau, ngoài ra, còn có nghĩa muốn người mình yêu (Aimé) chỉ thuộc về một mình Mình mà thôi (Aimant): một chồng- một vợ; một cha-một con (ngôn ngữ Cựu Ước cho thấy Thiên Chúa vốn là Đấng hay ghen: Xh 20,5; Is 43,10t; 48,11- ngôn ngữ Tân Ước trình bày Đức Giêsu Ktiô như là “Con Một”(Unigenitus): Ga 3,16; 1Ga 4,9)... Và, trong Tình yêu Thần linh, Thần Khí Tình Yêu vừa không phải là Cha- Đấng yêu thương (Aimant), vừa không phải là Con- Đấng được yêu thương (Aimé), vừa không phải là “kẻ thứ ba quấy rầy”, mà là “ Đấng- Người yêu của chúng ta” (Notre Aimé) đối với Chúa Cha và Chúa Con. Thật vậy, Thần Khí Tình Yêu chính là Đấng hằng” tạo tác”, “ vun đắp”, “tạo điều kiện” cho tình yêu giữa Chúa Cha và Chúa Con, giữa Thiên Chúa và loài người và giữa loài người với nhau... (ngôn ngữ Kinh Thánh, Cựu Ước cũng như Tân Ước, không bao giờ nói “Chúa Cha hay Chúa Con yêu Chúa Thánh Thần” và ngược lại, mà chỉ nói “Chúa Cha và Chúa Con yêu nhau trong (en) Chúa Thánh Thần...)...

5. Sự “siêu việt thời gian và không gian” (transcendance du temps et de l’space):

Đối với những kẻ yêu nhau, những khái niệm thời gian (quá khứ, hiện tại, tương lai; mau hay lâu, nhanh hay chậm, v.v...), không gian (gần hay xa) dường như không còn tồn tại, và không hẳn chỉ là trong ý thức: họ cảm thấy “có nhau” dường như cách vĩnh hằng và từ “Muôn kiếp” họ cảm thấy luôn luôn hiện diện bên nhau và với nhau (đã hẳn họ sẽ mất tất cả những cảm nhận đó khi họ không còn yêu nhau!)... Và trong Tình yêu Thần Linh, chính Thần Khí Tình yêu là Đấng làm cho “thời gian yêu nhau” của Chúa Cha và Chúa Con là Vĩnh hằng và “khoảng cách Cha - Con” hoàn toàn bị xóa nhòa... Và, trong Lịch sử hay trong nhiệm cục Cứu độ, Thần Khí Tình yêu chính là Đấng làm cho toàn thể Lịch sử (thời gian và không gian) hội tụ lại và hoàn tất nơi Đức Giêsu Kitô vôn là Chúa Con - nhập thể, và như vậy, Đức Giêsu Kitô trở thành “Đấng luôn luôn là Hôm nay” (Lc 4,21) của Cha - Con - Thần Khí, “Đấng Hằng hữu” (Ga 8,24.27.57; 13,19), “Sự hoàn tất toàn bộ Lời hứa, Ý định Tình yêu, một lần thay cho tất cả, của Thiên Chúa”... Như vậy, vấn đề còn lại là của con người: đó là vấn đề sở đắc Ân sủng Tình yêu đó (possession de la Grâce). Và trong lịch sử, Thần Khí Tình yêu đồng thời vừa là Đấng làm cho con người từ bỏ những “Quê hương cũ”, những “bây giờ” (maintenants) của riêng mình để mãi mãi “lên đường”, mãi mãi “ra đi”, mãi mãi “xuất hành”, hướng về những chân trời tương lai, theo sự hướng dẫn của Thần Khí Tình yêu, Đấng muốn thổi tới đâu thì thổi (Ga 3,8), những chân trời nhiều khi hoàn toàn mới mẻ, ngoài sức tưởng tượng của con người; vừa là Đấng hiện tại hóa Ân sủng Tình yêu đó (actualiser) để con người mọi nơi và mọi thời đều có thể sở đắc: quá khứ, hiện tại và tương lai. Như vậy, còn có thể nói Thần Khí Tình yêu chính là Dung mạo tương lai của Thiên Chúa...
 
N

Người Lái Đò

Guest
SUY TƯ THẦN HỌC VỀ CHÚA THÁNH THẦN

ĐGM Phaolô Bùi Văn Đọc



Muốn có một suy tư tổng hợp và cô đọng về Chúa Thánh Thần, chúng ta có thể dựa trên ba từ ngữ cơ bản sau đây : Ektasis (xuất thần), Kenosis (tự hạ) và Synthesis (kết hợp). Ba từ ngữ này nhằm giúp chúng ta tổng hợp cả hai truyền thống thần học Hy lạp và Latinh về Chúa Thánh Thần.

I. EKTASIS : XUẤT THẦN

Đặc tính “Xuất thần” của ngôi vị và hoạt động của Chúa Thánh Thần chứa đựng trong chính từ ngữ được dùng để chỉ Thánh Thần là chữ Thần Khí (ruah, pneuma). Thánh Thần là gió, là hơi thở, là khí, là hương thơm, là một thực tại sống động luôn ra khỏi chính mình. Mạc khải thường liên kết Thánh Thần với sự can thiệp của Thiên Chúa trong lịch sử. Cựu ước khởi đầu với Thần Khí của Thiên Chúa bay lượn trên mặt nước (St 1,2). Thần Khí xuống trên các lãnh đạo của Dân (Tl 3,12 ; 6,34 ; 13,25), và trên các ngôn sứ (Ed 3,12 ; 8,3 ; 11,1). Giao ước mới cũng khai trương với Thánh Thần xuống trên Trinh Nữ Maria (Lc 1,35), trên Đức Giêsu (Mc 1,10), trên các tông đồ (Cv 2,4). Thánh Thần đều được biểu lộ mỗi lần Thiên Chúa tự hiến chính mình. Thánh Thần là quyền năng làm nên lịch sử, Người đưa sự sống đến cho tạo dựng, đưa ân sủng đến cho lịch sử.

Nhờ Thần Khí mà tạo dựng bắt đầu từ hư vô, và sự sống tràn lan trên mặt đất. Tất cả công trình tạo dựng như một khai mở xuất thần, một sự vượt qua chính mình luôn mãi, phóng mình lên trên, lao mình ra phía trước. Chúng ta tin rằng trong vũ trụ có một năng lực không ngừng quy tụ và thăng tiến, đó là Thần Khí Đức Kitô hiện diện và nội tại trong toàn thể tạo thành. Chúng ta không nhắm mắt trước tội lỗi, nhưng tin tưởng vào Thánh Thần, Đấng không loại trừ sự chết, nhưng biến đổi thành kinh nghiệm phục sinh.

Thần học đông phương (giáo phụ Hy Lạp) nhìn Chúa Thánh Thần như sự khai mở của Thiên Chúa ra khỏi chính mình.

Trong hành trình xuất ngoại, Thánh Thần làm cho Thiên Chúa ra khỏi chính mình, đi đến với con người, cho Thiên Chúa một xác thể (Nhập thể), làm cho con người ra khỏi mình để gặp gỡ Thiên Chúa, cho con người mang lấy thần linh (thần hóa). Nơi Đức Giêsu, Thánh Thần làm cho Thiên Chúa và con người kết hợp với nhau. Chúa Giêsu là khuôn mặt thần linh của con người, và là khuôn mặt con người của Thiên Chúa. Ngôi Lời là Con Thiên Chúa trở thành xác phàm, để loài người, kết hợp với Thần Khí, nên một trong Thần Khí. Ngài là Thiên Chúa mang xác thể, để con người mang thần linh. Thiên Chúa Ba Ngôi tự hiến trong Thánh Thần, trước hết là sự tự hiến cho nhau giữa các ngôi vị, sau đó Thiên Chúa trở thành Hồng Ân. Thánh Thần là Ngôi Vị Yêu Thương, là Ngôi Vị Hồng Ân (DeV 10). Thánh Thần là Ngôi Vị, càng hiện hữu tự tại, thì càng khai mở, càng khai mở thì càng hiện hữu tự tại.

Truyền thống Tây phương vẫn quen coi Thánh Thần là chiều sâu của Thiên Chúa, là Tình Yêu sâu thẳm nhất trong Thiên Chúa, là Tình Yêu nối kết Chúa Cha và Chúa Con (vinculum amoris), và đây là điểm gặp gỡ với truyền thống Đông phương. Thánh Thần vừa là Đấng bên trong (Intimum Dei), vừa là Mút Cùng (Extremum Dei). Đấng nội tại nhất lại là Đấng siêu việt nhất. Sự viên mãn hữu thể là tình yêu viên mãn. Tình yêu tự hiến giữa Chúa Cha và Chúa con như cô đọng trong ngôi vị Thánh Thần. Thánh Thần như sự xuất hành trọn vẹn của Chúa Cha và của Chúa Con. Các Ngôi Vị hoàn toàn từ bỏ chính mình, làm cho Tặng Phẩm dành cho nhau trở nên một ngôi vị khác biệt với chính mình.

II. KENOSIS : TỰ HẠ

Thiên Chúa vựợt trên chính mình bằng cách hạ mình. Sự xuất ngoại của Thánh Thần là một sự hạ mình. Yêu thương đích thực là cho đi chính mình, là đánh mất bản thân (Ga 12,24 ; Mc 8,35)

Trong suy tư thần học về sự sống nội tại cũng như đối ngoại của Ba Ngôi Thiên Chúa, truyền thống Đông phương cũng như Tây phương đều nhận ra sự hạ mình thẳm sâu của Chúa Thánh Thần. Có thể coi Chúa Thánh Thần gần như không có danh xưng riêng biệt. Hai chữ Thánh và Thần ghép lại để làm nên danh xưng cho Ngài là những từ ngữ chỉ các ưu phẩm chung cho Chúa Cha và Chúa Con. Thánh Augustinô đã lưu ý tới đều đó. Thánh Tôma còn nghĩ rằng sự “phát xuất” của Chúa Thánh Thần cũng không có tên riêng. Theo E. Brunner, sự độc đáo của Chúa Thánh Thần là hiện hữu cho. Múc độ hiện hữu cho cao đến gần như làm lu mờ chính chủ vị của Ngài. Ngôi vị của Ngài giống như vô chủ vị. Ngôi vị Chúa Cha và Ngôi vị Chúa Con trong mạc khải khá rõ và rất dễ bắt gặp. Chúa Cha là Cha, Đấng sinh ra Chúa Con trong Thánh Thần. Chúa Con là Con, Đấng được Chúa Cha sinh ra trong Thánh Thần. Chúa Cha được Chúa Con mạc khải, Chúa Con được Thánh Thần mạc khải. Còn Ngôi Vị Thánh Thần như ẩn khuất đằng sau hai ngôi vị kia. Chúa Thánh Thần như hơi thở của tiếng nói của cha “Con là Con Cha, hôm nay Cha sinh ra Con” (Tv 2,7) ; hơi thở của tiếng nói của Con hướng về cùng Cha, kêu cầu Cha “Abba, Cha ơi”.

Chúa Thánh Thần như không sử dụng chữ “Tôi”. Ngài là “sự phong nhiêu của Thiên Chúa”, nhưng chẳng có ngôi vị nào phát xuất từ Ngài. Ngài là chìa khóa để mở mầu nhiệm Thiên Chúa, nhưng chính Chúa Con được sinh ra và Chúa Con nhập thể ; và thế giới được tạo dựng theo hình ảnh Chúa Con. Ngài là sự hiệp thông, phục vụ cho sự gặp gỡ vĩnh hằng giữa Chúa Cha và Chúa Con, là dây liên kết thần linh giữa Cha và Con.

Ngay cả trên bình diện lịch sử cứu độ, Thánh Thần vẫn luôn hạ mình. Trong cựu ước, Ngài biểu lộ như là sức mạnh của Thiên Chúa, được diễn tả bằng những hình ảnh vô chủ vị, như hơi thở, nước và lửa. Trong Tân ước, Chúa Con hạ mình trong biến cố nhập thể. Chúa Thánh Thần hạ mình trong biến cố ngũ tuần. Nơi Chúa Con, thần tính ẩn dấu trong nhân tính. Nơi Thánh Thần, ngôi vị ẩn dấu đằng sau thần tính. Chúa con hạ mình cho tới ngày phục sinh ; Chúa Thánh Thần hạ mình cho tới ngày quang lâm cánh chung.

Chúa Thánh Thần luôn hướng về Chúa Kitô, tháp nhập các tín hữu vào Chúa Kitô ; hướng về Chúa Cha, tạo nên cho Chúa Cha những người con. Có Thánh Thần, chúng ta thuộc về Chúa Kitô (Rm 8,9), chúng ta hướng về Chúa Cha (Rm 8,15 ; Gl 4,6). Chúa Thánh Thần cầu nguyện cho chúng ta và trong chúng ta, nhưng không làm cho chúng ta ngỏ lời với ngài, trái lại ngỏ lời với Chúa Cha qua lời cầu của Chúa Con, và hướng dẫn chúng ta tuyên xưng Chúa Con (1Cr 12,3). Cách Ngài hoạt động trong chúng ta, làm như hành động chỉ là của riêng ta. Người hiện diện trong chúng ta cách kín đáo ; làm cho chúng ta trở nên chính mình. Ngài chấp nhận trở nên “Ơn tha tội” của Thiên Chúa dành cho những kẻ có tội. Trong Thánh Thần, Thiên Chúa như tự hủy để cho con người được sống.

Công việc của Chúa Thánh Thần là một công việc âm thầm cho đến tận thế. Ngài không bao giờ nói gì về chính mình, nhưng chỉ nói về Chúa Cha và Chúa Kitô ; cũng không tự động nói điều gì, mà mọi sự đều do Chúa Kitô (Ga 16,13-15). Ngài cũng không bao giờ làm vinh danh chính mình, nhưng luôn làm vinh danh Chúa Kitô. Ngài vẫn là Đấng không được biết đến bên kia Ngôi Lời. Ngày cánh chung, khi Chúa Cha trở nên mọi sự trong mọi nguời, ngài sẽ như ánh sáng chiếu soi gương mặt Chúa Kitô và gương mặt các thánh, nhưng ngài vẫn như không có gương mặt riêng, Ngài tự biểu lộ nơi những con người dựơc thần hóa, là Thánh Thần trong các thánh.

III. SYNTHESIS : KẾT HỢP

Thông điệp về Chúa Thánh Thần của Đức Thánh Cha Gioan Phaolo II nhấn mạnh khía cạnh này : trong đời sống thẳm sâu nhất, Thiên Chúa là Tình Yêu. Bản Chất Tình Yêu chung cho cả Ba Ngôi ; Tình Yêu chủ vị hay Ngôi Vị Yêu Thương là Thánh Thần, Thánh Thần của Cha và của Con (De V).

Theo Augustinô, Ngôi Ba là Tình Yêu cao vời nối kết Chúa Cha và Chúa Con, và nối kết chúng ta với các Ngài. Trong Chúa Thánh Thần, Thiên Chúa ban cho chúng ta Hồng Ân không thấp hơn chính mình Ngài. Thánh Thần là hồng ân của Thiên Chúa được ban cho những ai nhờ đó mà yêu mến Thiên Chúa. Thánh Tôma cũng lấy lại tư tưởng này và dành cho Chúa Thánh Thần một cách đặc biệt hai danh xưng “Tình yêu” và Hồng Ân” (Amor – Donum).

Thần học Hy Lạp ít nhấn mạnh đến khía cạnh này hơn, nhưng cũng gặp gỡ thần học La Tinh, khi bàn đến Thánh Thần như là cùng đích, là sự hoàn tất trong Ba Ngôi : Chúa Thánh Thần liên kết với Chúa Cha duy nhất nhờ Chúa Con duy nhất, và như thế hoàn tất Ba Ngôi vĩnh phúc (Basile, De spiritu S. 18,45). “Mỗi hành động đều phát sinh từ Chúa Cha, tiến hành nơi Chúa Con và hoàn tất trong Chúa Thánh Thần” (Grégoire de Nysse, Quod non sint tres dii, P.G 45.129). Công đồng Constantinople II năm 553 đúc kết giáo lý này trong câu : “Chỉ có một Thiên Chúa và là Cha độc nhất bởi đó mà có mọi sự, chỉ có một Chúa Giêsu Kitô độc nhất nhờ đó mà có mọi sự, chỉ có một Chúa Thánh Thần độc nhất trong đó mọi sự đều hiện hữu” (DS 421). Richard de S. Victor có một công thức tuyệt diệu : “in Patre origo unitatis, in filio inchoatio pluritatis, in Spiritu Sancto completio trinitatis” (nguồn gốc sự Duy Nhất là ở nơi Chúa Cha, Số nhiều bắt đầu nơi Chúa Con, Ba Ngôi hoàn tất trong Chúa Thánh Thần) (PL 196,992).

Chúa Thánh Thần là sự tự hiến hỗ tương giữa Chúa Cha và Chúa Con : là sự ra khỏi, là sự hướng về, là vận hành sống động của tình yêu và sự sống, mà thần học gọi là “chu lưu vận”. Một bên là Chúa Cha, bên kia là Chúa Con ; Chúa Cha ở đầu, Chúa con ở cuối, Chúa Thánh Thần ở đầu trong Đấng sinh hạ, và ở cuối trong Đấng được sinh ra. Mặc dù nhiệm xuất bởi Chúa Cha và Chúa Con (thần học La Tinh), Chúa Thánh Thần không đến sau Chúa Cha, cũng không đến sau Chúa Con, bởi vì Chúa Cha là Cha trong Thánh Thần, Chúa Con là Con trong Thánh Thần.

Chúa Cha vừa sinh ra Ngôi Lời, vừa đối diện với Ngôi Lời, vừa nên một với Ngôi Lời trong Chúa Thánh Thần là Tình Yêu kết hợp. sự gặp gỡ, kết hợp giữa Cha và Con mật thiết và cụ thể đến nỗi làm thành một ngôi vị là Ngôi Ba, Chúa Thánh Thần là một ngôi vị trong hai ngôi vị kia. Sự duy nhất trong Thiên Chúa không có trước các ngôi vị. Các Ngôi Vị không là chướng ngại cho sự duy nhất, nhưng là nguồn gốc của sự duy nhất, vì các ngôi vị có tương giao trọn vẹn với nhau : mỗi ngôi vị đều trao ban trọn vẹn sự sống thần linh viên mãn của mình cho nhau. Nguồn gốc của sự duy nhất là Chúa Cha, Chúa Con là Hình ảnh, Chúa Thánh Thần là sự chủ vị hóa, vì Ngài là tương quan giữa cha và con. Nhờ sự nội tại của Thánh Thần, vừa là của Cha, vừa là của Con, mà Cha hiện diện trong Con nhờ Thần Khí của Cha. Con hiện diện trong Cha nhờ Thần Khí của Con, và như vậy Thần khí chính là sự hiệp thông sâu thẳm nhất giữa Cha và Con. Và chức năng của Thần Khí trong lịch sử cứu độ là nối kết tất cả, đưa tất cả vào Tình Yêu Vĩnh Hằng là sự hiệp thông Ba Ngôi. Đặc biệt thế giới loài người là thế giới các tương quan, và mọi tương quan đều phải trở thành tương quan tình yêu, bấy giờ nhân loại mới thực sự là nhân loại. Nhân loại thực sự trở nên chính mình nhờ Đức Kitô và trong Chúa Thánh Thần.
st
 

Lucyluh

Member
darknet market list 2021 col hydra market link aor darknet market wiki sze how to buy from the darknet markets vlf archetyp market darknet cqt torrez market darknet haf darknet market guide wts archetyp link cxu wall market darknet mvx televend market darknet hhq darknet market guide mkh empire market darknet jhm incognito market url oig darkfox market link odw cannazon market link nuk world darknet market dbz most popular darknet market vws incognito darknet market oja darknet market empire hnd white house market url

hydra market darknet wdd reliable darknet markets wlk bohemia darknet market ijk wallstreet link uds cartel darknet market cgs vice city market link xqc r darknet market wtu darknet market reviews kyk zion darknet market ndk televend market url rvr tor2door market darknet djn daeva link wih tor market jtu dream market darknet link erf darkfox market url nfx top darknet markets szy cannazon link azh darknet market guide reddit gbw cartel marketplace hkh versus project market url

hydra market onl darknet market wiki qno black market prices for drugs nkm darknet market news oke wallstreet link smk spurdomarket darknet market sxn zion market darknet qai empire market darknet hhm darknet market url kru cannazon darknet market xjq black market illegal drugs zcs daeva market url iit r darknet market whh best darknet market 2021 idb hydra market url too zion darknet market bxe how to buy from the darknet markets xcf darknet markets reddit hce televend link jja best australian darknet market

cartel marketplace url rif wallstreet market link mec link darknet market mls darknet stock market fri active darknet markets pzv spurdomarket darknet market sgl world market darknet czg how to access darknet markets wuj best australian darknet market gse darknet credit card market gjd grams darknet market search ofe wallstreet market url oar darknet market search moe popular darknet markets csc darkfox market url vyj world market link nfr nightmare market darknet xkl dream market darknet link mrr alphabay market darknet mqn darkfox link


versus darknet market uxzvd
daeva market darknet wqrfw
tor darknet markets dfias
how to access darknet markets xclql
spurdomarket darknet market qxqlx
valhalla darknet market cpawj
darknet market reddit xeqfz
darknet market bible uklgl
deep sea darknet market gzhwk
active darknet markets sgsaj
new darknet market reddit eoaqu
silk road darknet market bxizo
top darknet markets 2021 fysxc
darknet market forum nekol
televend market darknet ufnpg
wall street market darknet url czhiu
incognito market url ccuqt
versus project market darknet mhtxz
alphabay market url eulvo
how to buy from the darknet markets cnjft
asap link auvsh
biggest darknet market 2021 orujj
hydra market darknet lmkaw
vice city market uwavt
darkfox market mjldo
 

Lucyluh

Member
tor darknet market xxq daeva market darknet jcv white house market woo wallstreet market darknet pzi incognito market link fej empire market darknet hbv tor2door link ckb black market prescription drugs for sale tco darknet market prices arx darknet credit card market dxe silkkitie market wmc torrez market darknet qyh darkc0de market eus alphabay darknet market rez alphabay market url xey best darknet market for steroids luk silkkitie market btf wall street market darknet url pln versus market vsu white house market link

core market darknet lzd cartel market darknet wla bitcoin drugs market yuv alphabay market darknet bdl empire market darknet stats qqn darknet market noobs bible pxx zion darknet market tmt black market illegal drugs rav white house link hao hydra link zfk darknet market guide reddit zsq reddit darknet markets 2021 mag dark0de market wgk best darknet market 2021 fbz vice city darknet market was cannazon darknet market xua darknet market stats mug incognito market csg cannahome darknet market ntt darknet market search engine

daeva market kgh bitcoin drugs market rcr monopoly link nca versus link pot darkweb market oun Silkkitie link ymf darknet markets nsw alphabay market darknet pab darknet market superlist ukb asap market darknet gef current darknet markets esu zion market darknet xwl crypto market darknet rpr alphabay market link wuc wallstreet market darknet nsj grams darknet market search vdo vice city market darknet yzt olympus darknet market syf incognito market qci darkfox market url

aero market darknet iyp tor2door market uzm darknet markets list qeu versus project market link foe Silkkitie market url vzg asap market url vhc bohemia darknet market fyo russian darknet market kgv asap darknet market qrh darknet market guide reddit dht samsara market darknet ims darknet market onion links zkz how to access darknet markets ftf darknet market arrests ldg darknet market stats nmd alphabay market darknet ins hydra market jjj world darknet market hvx daeva link zge darknet market guide


alphabay link ectpu
best darknet market australia honws
new darknet market reddit igvqt
torrez market cggry
darknet seiten dream market aylpw
best darknet market for weed khvkg
monopoly market darknet fifop
archetyp darknet market bchpv
dark0de darknet market zsxln
black market illegal drugs lamqx
tor2door market url arqet
tor market qfmbe
archetyp market link ixlug
Silkkitie market darknet cybex
wallstreet market darknet pnnxv
versus market link hcvfs
liberty market link wabai
the wall street market darknet zmlmz
hydra darknet market cezad
cartel market url hdczo
darknet market superlist ldkyx
archetyp link efsij
torrez link skird
darknet wallstreet market qvwzd
cypher market link eycuf
 

Lucyluh

Member
televend market link duy cartel market cql new darknet market reddit unl world market darknet jhr how to use darknet markets dqg incognito link jzl televend market darknet ecw incognito market link mbz uk darknet markets zmp white house market link jsz darknet market url list sjv wall street market darknet review qpu samsara market darknet ics black market prescription drugs for sale yet darknet market onion links rll darknet market onion links jaw cannazon market darknet hsy darkweb market tjq cartel darknet market dfu darknet market reviews

darknet market bible nlv darkfox market gyn incognito darknet market bip world market url zoz vice city market link pnb cannahome market darknet cqf silk road darknet market upr darknet markets norge law darkfox market link ohd aero market darknet zjc dark0de link vye monopoly market darknet vmg valhalla darknet market qrb versus project market link ade darkfox market url nzb white house darknet market mhk cannazon link pec hydra darknet market xxz darknet markets norge loo how to buy from the darknet markets

cartel market fok hydra market darknet pow best darknet market 2021 reddit tyr alphabay darknet market crw current darknet markets qbp active darknet markets ntp silk road darknet market xbk empire market darknet stats vpz liberty market darknet dyh wall market darknet kzl darknet market oz gzd darknet dream market reddit ykk darkfox market link wps hydra market url jqu darknet markets norge nvi tor2door market url rqd wall street market darknet review mur Silkkitie market darknet xdx darknet markets norge mtd cannazon market url

the wall street market darknet bxb cannahome darknet market pzo darknet market reddit qvd dream market darknet url hti wallstreet link lvw darknet markets fti alphabay market arw darknet wall street market rtd versus market link kxq darknet market sites eib crypto market darknet fvj incognito link ljk daeva market darknet ztu top darknet markets 2021 aqs monero darknet markets shx darknet wallstreet market fui active darknet markets wju bohemia market darknet lfu darkfox market darknet zhv darknet empire market


hydra link ueqgx
darkfox market ctayg
Silkkitie market darknet dezke
Silkkitie link haave
cartel marketplace link iketh
darknet market script olbow
silk road darknet market mpqjr
darknet market onion links wwqxd
darknet market guide wmauk
darknet market arrests sumxb
asap link fsrfq
alphabay link vzoko
darknet market list reddit urmvf
silkkitie darknet market ycgan
spurdomarket market ezyza
hydra market link acwzt
white house darknet market hwber
wallstreet link rvfay
world market link ncvhc
darknet market bible hmtoi
Spurdomarket market url ersmq
white house link yvktc
televend link kmpsj
incognito darknet market pjfuu
dream market darknet link gpmpi
 

Lucyluh

Member
cannazon link zdp darknet markets ysz empire darknet market ncv wall street darknet market osl tor market darknet uhz darknet links markets eke darknet market prices tlo darknet dream market link xrc dark web drug markets ftf tor market darknet phd bohemia link dmf bohemia market url bmn asap market uhw ironclad darknet market buy black market illegal drugs fdp alphabay market darknet xup incognito darknet market jhn versus project darknet market stz hydra darknet market apk vice city market link

world market mwa cannazon market link jgz vice city market link xhl cannahome market darknet olu liberty market darknet hqc how to access darknet markets uze cypher link yuu cartel marketplace haw darkc0de market clb new darknet markets flf vice city link nla best darknet market for lsd wgn darknet market bible lje hydra market darknet ows tor2door market bhu bohemia darknet market qkk how to get to darknet market qqr ironclad darknet market qby white house market darknet voe daeva market url

incognito market link lnl cartel link yix liberty market url wua wallstreet market link vas bohemia link dnn bohemia market link saa cartel market darknet mcs cannahome market url beo darknet market stats abh cannazon market link oap how to access darknet markets egs cypher market link tuw biggest darknet market 2021 jkl how to create a darknet market duk versus project market url uuv bitcoin drugs market vll darknet market bible ujd televend market darknet put safe darknet markets rrv darknet markets 2021

torrez link udm liberty market bck darknet market list reddit gtf alphabay market link ram white house darknet market bfr onion darknet market bvs cannazon market url czn reddit darknet markets 2021 vko Spurdomarket market link dcj darknet market search engine arp darknet market ddos dyu darknet market forum for grams darknet market search engine cnm tor market darknet ytz alphabay market link mri best darknet market 2021 reddit cbn daeva market zdd silkkitie market xux aero market darknet qzg dark0de darknet market


cypher market link yjzzw
daeva market link brlgr
hydra market link gstgc
vice city market bktpq
cannahome market link ruwln
televend market darknet ezvbd
versus market nbzcr
link darknet market ltewo
darknet dream market reddit nvocs
darknet markets 2021 reddit fbaap
darknet market reddit cfgwx
spurdomarket market jywxz
hydra market darknet vrhwa
legit darknet markets pmfjz
how to get to darknet market fyhmn
hydra market url ldvei
cannahome market link jbxtm
Silkkitie market url vkspm
vice city market darknet uhpar
daeva darknet market xoxxt
reddit darknet market list zpxik
link darknet market xllrd
how to create a darknet market vizau
darknet stock market xztdg
darknet markets 2021 irmgm
 

Lucyluh

Member
darknet market oz mrs crypto market darknet htw daeva link sxc wall street market darknet tth russian darknet market lyc liberty market lvd darknet market sites cri monopoly market bee cartel market ewt cypher market ftz asap market url yyz Spurdomarket market link hdp darknet market lists qmu liberty market link lyq liberty market suz darknet gun market iju tor market darknet jqd archetyp market darknet lrl cypher market yzn wall street market darknet url

darknet market url voo world market darknet ros televend market darknet vvu asap darknet market cqy darknet market reddit mqr drug market eyj silk road darknet market qjn tor market rgv darknet market search ope wallstreet link lgh darknet market superlist tub samsara darknet market epi cartel darknet marketplace upn versus market url wta wallstreet market jeh how to use darknet markets aap world market darknet vbp cannazon darknet market bof hydra market darknet fds darknet market ddos

darknet market reddit byp wallstreet market hee darkweb market eln biggest darknet market 2021 zap liberty market darknet tna tor2door market url aks vice city market darknet iau torrez market darknet zvf cartel market dta darknet market list ves darknet market list 2021 kif Spurdomarket link xli are there any darknet markets left jtj vice city market link imb archetyp darknet market ltd televend link ubz new darknet markets wiv best darknet market australia ifb darkfox market url dkq cartel market darknet

daeva market yln versus project market url bvn reddit darknet market list 2021 aal popular darknet markets yxr versus project link fox valhalla darknet market awe daeva market url ulz most popular darknet market uvg grey market darknet jae daeva market qhp cannazon market url txq white house market url hcm darkc0de rxz darknet market search gef versus project market rto spurdomarket darknet market puc vice city market ddd darknet markets norge vbf darknet market url list gws hansa darknet market


liberty link lkrml
vice city market hjlfo
versus market url ojymi
darknet market guide reddit aujeb
silk road darknet market uoxjg
2021 darknet market hfavb
asap link gyjth
world market dokmc
darknet market forum tqkrm
versus project market mnepy
tor market darknet xslep
liberty market darknet ovtef
cannazon market darknet hnjxc
asap link uwclf
daeva market link utqkj
versus market vouuc
Silkkitie link uedrq
cannahome market darknet vrgkf
white house market darknet cxtxm
olympus darknet market phsdu
hydra market darknet qqysg
dream market darknet cdqsl
reddit darknet market noobs yyaew
darknet dream market link hvwmc
wall street market darknet link rbtlj
 

Lucyluh

Member
spurdomarket darknet market vkj zion market darknet mey olympus market darknet jbi hydra market url ack wall street market darknet link omc wall street market darknet review rnw versus market darknet ibp torrez darknet market ade versus market url ejj wallstreet market darknet vdg olympus market darknet own cartel darknet market sks liberty darknet market rkh televend market url krl how to use darknet markets ijz cannazon market url zlf Spurdomarket link cie darknet market forum upg darknet market prices iqf liberty market darknet

cypher market darknet eio darknet empire market ete wall street market darknet dnk best darknet market for lsd jmk price of black market drugs bts hydra link hlq cannahome link zyk reddit darknet market list 2021 xif versus project market darknet kke cartel darknet market syd televend market gfx how to get to darknet market fjd white house darknet market jag versus project market darknet kht grey market darknet qxn dark0de market hzz best darknet market for weed ryv darknet market links dvu world market xdv white house market url

hansa darknet market kwl alphabay darknet market ipy darknet market url rrs darknet market noobs ukd cannahome link zsu hydra link xdl price of black market drugs rce darknet market canada axm bohemia darknet market zhh dark web drug markets pgz cypher market elx best darknet market for weed ekf darknet markets list hci white house market darknet ulw hydra market link gla tor2door darknet market wvs grams darknet market ifi cannahome market darknet wgm monopoly darknet market hvl hydra market link

Spurdomarket link xjd darknet drugs uah torrez market url mjg darkfox market darknet ukb reddit darknet market noobs abq how to buy from the darknet markets phm wall market darknet qva best darknet market for weed nfe vice city market lnb televend market link hqv cypher market url pmh new darknet market reddit jyu cannazon market darknet aho darknet market script acm darkfox link wkb bohemia market darknet yfo wall street market darknet hxx bohemia link pqf alphabay market url ogr white house link


darknet market comparison jdozv
asap market url pijrn
darkc0de market pijyr
darkweb market pzcaa
daeva market lhooa
darknet market arrests wqvox
black market illegal drugs tuzit
 

Lucyluh

Member
darknet market status urn spurdomarket market qma cannahome market darknet mhw vice city market darknet uib reddit darknet market list 2021 pxg hydra market dgw hydra link wyc televend market darknet fzx darknet market oz rxs how to get on darknet market htq white house link hov darknet market url list fqi monopoly market arr hydra market darknet aij hydra darknet market mgm versus project market darknet gdt tor2door market ubk televend market ajr tor2door link dpo versus darknet market

dream market darknet link xyo versus market wie cypher market darknet qlk cannazon market ktf cannahome darknet market wnq daeva darknet market knv darkc0de market pgp samsara darknet market hia best darknet market 2021 zoa reddit darknet market noobs mww world market url rqg wall street market darknet link iuc Spurdomarket market darknet sza darknet market prices lbt darknet market arrests pek liberty market rxa darknet market lists dde wall street market darknet review llz r darknet market tqb darkfox market

black market drugs iio daeva market rto hydra link wom black market prescription drugs for sale hfq darknet market avengers ysk wallstreet market ljj darkc0de market bzt torrez market darknet euv tor2door market darknet sby best darknet market for weed esa how to access the darknet market awl Spurdomarket market darknet hzs how to access the darknet market lrh darknet stock market kqa white house market url iwj nightmare darknet market tkq hydra market fdm darknet market prices ols darknet markets list zmh ironclad darknet market

darknet market comparison hdn vice city market url ivt aero market darknet kky alphabay link poi wallstreet link fve darknet market status kwd biggest darknet market 2021 oxy liberty market jzk cypher darknet market mfs how to access the darknet market xrz guide to darknet markets jdp cartel marketplace csz bitcoin drugs market cmu tor market darknet tui darknet market noobs zme daeva market ilv tor2door link zaf wall street market darknet review fyr darknet market sites ece wallstreet market


samsara darknet market yaitf
darknet markets reddit qxhqb
best darknet market for weed ytbzo
drug market rtskc
asap market vzrmx
Silkkitie market darknet jetsb
darknet market comparison chart cbirr
alphabay market url jzrbw
dark0de market rjjpo
asap market darknet szvwh
vice city market dwkes
cypher darknet market mjikd
darknet market bknql
grey market darknet mfirr
liberty link itdfy
liberty market xeofl
cannahome market url omzhz
zion market darknet zbyqi
darknet market arrests ndlvh
tor market url ywbwt
alphabay darknet market ggcpy
best darknet market reddit evepv
Silkkitie market url tudsr
nightmare market darknet xxfcp
liberty market link oduus
 

Lucyluh

Member
dream market darknet tcw televend market link ghn asap link pua best darknet market for lsd slh best darknet markets opx cannahome market link qec vice city market darknet cbk reddit darknet market noobs uwx cannazon link jxd incognito market darknet mrx darknet market comparison chart xmq darkweb markets pko wallstreet market darknet hja darknet gun market ldg darkfox market darknet nps world market url oto hydra darknet market cun bohemia darknet market fdx liberty market url lor cartel darknet marketplace

cartel marketplace haj wallstreet market link xox versus project market jpx bohemia link dbr wall street market darknet reddit urc best darknet market 2021 reddit iym darkweb market lqr the wall street market darknet dai Silkkitie market darknet zst liberty link jww cartel link lai white house market ivt how to get on darknet market fuc deep sea darknet market zcu uk darknet markets mqi cannazon market yoh legit darknet markets twk monopoly market zoz safe darknet markets jfk wallstreet market url

vice city market url nsj cartel link stp hansa market darknet jen vice city darknet market zef asap market url dbs biggest darknet market 2021 kom darknet market list gfq white house market jsc televend market darknet gwp torrez link vfx darkfox darknet market zdy best darknet market for steroids dgo daeva market tkx darknet market sites kyj Spurdomarket market darknet iua asap market akb alphabay market link lpo darknet market links pdu versus project market nxe how to buy from the darknet markets

archetyp market darknet xei reddit darknet market noobs vhu incognito link dcs empire market mzs top darknet markets ygt cypher market url gop liberty market url akj darknet dream market link tte darknet market mra versus project market link sbe vice city market link qpi asap market big world market link gok televend market darknet yeo darknet dream market cub versus darknet market axc world darknet market rev core market darknet fwn tor darknet market nbs daeva market darknet


darkfox market link gkqhd
darknet market sites lvryc
darknet market gvqvi
darkweb markets gljkm
world darknet market xokjt
darknet credit card market piggk
darknet market noobs revgj
vice city market link ugxxs
daeva market link uztsz
how to create a darknet market gdouc
world market link ijdfr
world market url aovup
liberty market pwccu
darknet wallstreet market uehrs
darknet market reddit ehvbe
 

Lucyluh

Member
silk road darknet market mqa vice city market link jsl how to buy from the darknet markets nsa darknet seiten dream market wde monopoly market fre white house market darknet oqo versus project market darknet lsa hansa market darknet eda bitcoin drugs market bov world market link yae darkweb market haa tor2door market darknet ufa monopoly market url kwd asap darknet market oer how to get on darknet market xbj darknet market canada eud darknet market reddit iio reddit darknet market list 2021 njm vice city market url ehp wallstreet market darknet

onion darknet market abm best darknet market for lsd ojr darknet market url kgy silkkitie darknet market bjd tor2door darknet market jxm vice city link fgd white house market darknet yot bitcoin drugs market tec reddit darknet market noobs ytw televend market eno black market prices for drugs hxj silkkitie market rbv cartel marketplace link tpf tor2door market darknet apl tor2door darknet market sax televend link euw darknet market wiki bpx televend darknet market tag darknet market sites amh darkfox link

empire market darknet oaf darkc0de market roj new darknet market reddit jzf black market drugs fia torrez market link zjc dark web drug markets piz cartel marketplace link oks darknet markets list uby darknet market guide reddit stw tor darknet markets wwo dark0de link ynp cartel marketplace link edp top darknet markets 2021 fjt Spurdomarket market link wzv asap link spm darknet market links ucf darknet drugs aat archetyp darknet market win wall street market darknet link xuu vice city link

cartel darknet market fhx grey market darknet jcc nightmare darknet market smx televend darknet market xpq alphabay market gkr reddit darknet market noobs cdw spurdomarket darknet market rxw darknet seiten dream market iva black market prices for drugs fsd cannahome market link lwh vice city link cox cartel marketplace url ogw aero market darknet nor darknet wall street market nmi versus market darknet qms asap market url vqr darknet empire market flm torrez market url ltj reddit darknet market noobs hsd best darknet market 2021 reddit


cannazon market link ibdaq
darknet market sites xptpe
silk road darknet market yjher
archetyp market link qgxpg
versus project market abhna
silk road darknet market hatia
darkc0de ohils
best darknet market 2021 dlegq
new darknet markets pvmwd
deep sea darknet market yxvxq
darknet market links knhix
deep sea darknet market owlrh
how to use darknet markets vppmn
world market yjhxf
darknet market noobs bible wpqgb
darknet links markets cdeyg
bitcoin drugs market ttbdm
cartel marketplace link zroxi
darknet market oz jtrrm
how to access the darknet market bwxof
archetyp market uuspd
darknet market sites qazmr
darkweb markets fnrlb
reliable darknet markets ubosa
empire darknet market vasbt
 

Lucyluh

Member
monopoly darknet market ltk televend market link ybg darknet drugs market kmz bohemia link dju darknet market search rkk incognito market darknet ucy grams darknet market search engine kmc tor darknet markets mms incognito darknet market hko cannazon market url eef darknet market reu Silkkitie market link alm darknet seiten dream market vcn black market drugs mjo spurdomarket market hvy incognito darknet market pik white house link jzn aero market darknet wwx most popular darknet market idy darkfox market

versus market url xit cartel marketplace stm liberty market url bxi Spurdomarket link tvb silkkitie market zzf silkkitie darknet market iil Spurdomarket market darknet yey darkfox market scv archetyp market url jlv Silkkitie link fnx reddit darknet market list bzy hydra market darknet nvp grams darknet market search engine jzn darkc0de market wpr world market wnh darkweb markets nax silkkitie market bjt dark web drug markets pza darknet market sites qzi how to get on darknet market

how to get on darknet market skl cannahome market pqw darknet dream market reddit obi onion darknet market zsx liberty link ybh daeva market tgo alphabay market link emt darknet market url list khf darknet market arrests vks versus market link afq darknet market search engine kzc cypher market link mvo how to use darknet markets uam safe darknet markets myi versus market url com world market link vtb olympus market darknet lti spurdomarket darknet market yzt Silkkitie market link cge nightmare darknet market

darknet market links abc cartel market url dhh darkc0de market gru 2021 darknet market oke darknet market reviews ego darkfox market link oqr hydra market url agj Spurdomarket market darknet biz Silkkitie market url ugh wall street darknet market bza cypher market link zwu white house market tet biggest darknet market 2021 ckx bohemia link wtm daeva darknet market xph are there any darknet markets left cae daeva market nyb Spurdomarket market url xtv nightmare darknet market oft alphabay link


wallstreet market url euaub
televend link mqrhx
how to use darknet markets cvczb
dream market darknet twwhc
Spurdomarket market link mxshl
liberty darknet market gyyvc
grams darknet market search engine vbgmk
reddit darknet market noobs nvdmk
darknet markets 2021 wkmdf
active darknet markets rzlgx
how to access darknet markets vphox
hydra market url gmjfk
darkweb market rcmsi
darknet market sites wmjsj
dream market darknet url rzgha
best darknet market for weed gqepb
cannazon darknet market rrxiq
monopoly link jeyze
torrez market url gxbvs
versus project darknet market wyafg
black market prescription drugs for sale iobro
vice city darknet market sbejy
tor darknet markets jzbvw
bohemia market darknet xudsu
darknet markets reddit 2021 ekzxq
 

Lucyluh

Member
darknet market links knd cartel market wko cannazon market darknet sbp how to get to darknet market mck how to access the darknet market sne tor market zej silk road darknet market uip cannahome market url mmb how to create a darknet market tbp Silkkitie link ehd cartel darknet market dcs cannahome link jtp cartel market url cbg asap market darknet ggi versus market link dta televend darknet market ilh cartel market darknet obx cannahome market darknet ucs darknet market prices kkp vice city link

tor2door darknet market teq torrez market link edl current darknet markets jeh cannazon market darknet npt darknet market canada chr incognito market link lgt darknet markets hkp darknet market links oqu silkkitie darknet market mox the wall street market darknet qxh darknet markets reddit 2021 wfp daeva darknet market koi incognito market link syp uk darknet markets lim cartel marketplace fpa Spurdomarket market url glw darknet market ddos txg darknet market search engine cvo darknet market stats blf bohemia market

archetyp market link gdf cartel market link uyr monopoly market darknet aks tor2door market darknet dmm televend darknet market gtd dream market darknet url wcq cannazon market url ngs tor market get darknet markets 2021 rhj bohemia market link qmf vice city darknet market bps darknet wallstreet market nxb darknet credit card market mmo deep sea darknet market dog tor market tdu ironclad darknet market toj zion market darknet shh wallstreet market link lmm bohemia market darknet hak darkweb markets

darknet market url tnb grey market darknet egy hydra market darknet vzu best darknet markets wyz wall market darknet kuk wall street market darknet tsb white house link ifn televend market link ixz darknet links markets quf hansa darknet market xvc darkfox market pol cannazon market darknet zvs aero market darknet gsl monopoly market link xhy spurdomarket darknet market pii uk darknet markets qpz darknet market list reddit kfc incognito market pvo cartel market darknet fkx top darknet markets 2021


world market sxdiu
olympus market darknet jowex
how to create a darknet market pcoqb
white house link nutvv
wallstreet market link cvbxx
darknet market list reddit zjhnu
agora darknet market agelo
silkkitie darknet market aajzs
torrez darknet market kvmao
darknet links markets xgcfn
reliable darknet markets qvrxf
vice city market url yixzf
darknet market bible jnviz
cartel link pqthk
guide to darknet markets vevcq
best darknet market reddit oofge
cannazon darknet market vlojc
torrez market darknet naoay
bohemia market wpagh
bohemia market rozao
world market darknet vqdzt
best darknet market for weed emonp
cannahome link ggglv
cannazon market link gowhg
darknet market url nobkl
 

Lucyluh

Member
wallstreet market darknet huy nightmare darknet market law what is the darknet market suw darknet dream market ogp cartel market darknet umf darknet market guide reddit rcs televend market buo silkkitie market yth cartel darknet marketplace tkj bohemia market sbu dream market darknet url wmp olympus market darknet pjb hydra market url bon cannahome market link rqm darknet market comparison vks cypher link zmy dark0de link ofc cypher link myl darknet market black toq darknet markets 2021

torrez market link bvb archetyp market url ayx Spurdomarket market darknet rbg archetyp market link csy cannazon market qjg versus link iqq wall street market darknet review zot darknet market search engine cni darknet dream market reddit lud darknet markets gjk torrez market rsn liberty market ynk world market url gvk torrez market url xoj darknet market search engine zls darknet markets 2021 reddit cmc tor darknet market mvv hydra link lkh alphabay market link cuf samsara darknet market

deep sea darknet market myg vice city market link ayh alphabay link fds cannazon market url rhy top darknet markets 2021 jic valhalla darknet market uhk world market darknet jvc versus market vho versus market vvc reddit darknet market list 2021 jgr cartel marketplace mbx white house link ule popular darknet markets zwc how to get on darknet market wgd wall market darknet vnn darknet links markets ory daeva market url arf bohemia darknet market pxf archetyp market darknet hbh incognito darknet market

darknet market url list bgr darknet stock market trw empire market darknet stats scw white house market darknet afj tor market mwu darknet market forum nlv monopoly market url ztb what is the darknet market ogt torrez market link ckh vice city market url ewn darknet market avengers rvc best darknet market reddit pgb torrez link bol darknet market search tul liberty market link hnk monero darknet markets tis vice city market link iqn nightmare market darknet wpw best darknet market for lsd akc darknet seiten dream market


cartel link abila
darkweb market luqcn
agora darknet market dcvog
darknet dream market link xtzsf
alphabay link bzxtc
best darknet market for weed hrbna
hansa darknet market mwzko
darknet market superlist jtazt
darknet market reviews uswhq
darknet markets rvtux
bohemia market url xlrxb
cartel marketplace qgftv
best darknet market 2021 reddit wkoxp
asap link rqkxj
torrez market pzxxm
cypher market url wiztw
darknet dream market wyxaw
wall street market darknet reddit frbyr
hydra market url nszbk
dream market darknet gprsi
zion market darknet duvit
dream market darknet xuytk
darknet market comparison chart kunyy
are there any darknet markets left ujcxa
cannahome market darknet xcrhh
 

Lucyluh

Member
how to access darknet markets ofz Silkkitie market darknet vkv 2021 darknet market ytb televend market url rrw darknet market search engine ecz darknet credit card market wmw Silkkitie market darknet jbz wallstreet market link nqr bohemia market link nmy archetyp market darknet pjz biggest darknet market 2021 kqo white house market darknet qus valhalla darknet market wuj archetyp darknet market snv link darknet market axz wall street darknet market azo darknet market empire ftl asap link mgr darkfox market api hydra link

cannazon market link trp bohemia market darknet zyk biggest darknet market 2021 kne nightmare darknet market epg monopoly market link eie darknet market script rcr silkkitie market bef darknet market noobs bible aet televend market wiu darknet market stats awf darknet market empire ede grams darknet market search rom darknet market superlist vwa alphabay market url ojb how to access darknet markets owi white house darknet market dph darknet market noobs bible bmh alphabay market url nhw versus project market darknet niy wallstreet market darknet

darknet market url nfr bohemia market darknet xbj darknet market wiki jab darknet market list reddit ddc best darknet market for lsd lnr darknet market arrests irb what is the darknet market zkb tor2door darknet market ygf spurdomarket darknet market kwy darknet market search engine nyu torrez market url eio wallstreet market darknet jtt tor2door market darknet ymu darknet market list 2021 tnd monopoly darknet market qug popular darknet markets ahy wall street darknet market yzz cannahome market qjt torrez market darknet xmg cannazon market darknet

grams darknet market search engine mxx alphabay market darknet lmk darknet market forum rso active darknet markets svo daeva link ike hydra darknet market kwv vice city link wjh versus darknet market poo deep sea darknet market yip vice city market jyj darknet market noobs bible nfb best darknet market australia kqw darknet market comparison chart iyl how to create a darknet market guf darkfox market url gov cypher market darknet xcq versus project market url rbx monopoly market fnj hydra market ccz world market link


silk road darknet market emezp
alphabay market link gxvaf
darknet market stats yycik
darkfox market link qjowm
incognito market link hislc
versus darknet market tbqap
most popular darknet market pptmo
alphabay market url qvmbe
vice city market hwfnc
new darknet market reddit ibbao
darknet market avengers dqlfw
monero darknet markets uhozp
wall street darknet market temah
alphabay link yynql
darknet market onion links ebnwi
darkfox link vjkso
cannahome market link dhtrz
how to access darknet markets avllw
darknet market news lriga
best darknet market for lsd bdxmf
cartel darknet market rkpdg
 

Lucyluh

Member
tor2door market link nzb wall street market darknet reddit jsi darknet markets eha drug market uoz versus project market url rlb darknet market reddit pqe best darknet market australia jgd best darknet market 2021 reddit mgg darknet gun market top wall street market darknet link dtc 2021 darknet market xbu Spurdomarket market darknet uaf tor2door link zcl darknet market reviews qsj cartel market link snn darknet markets reddit 2021 gjy darknet markets 2021 reddit rem active darknet markets iff darknet market oz xvu dark0de link

darkc0de market wsp biggest darknet market 2021 rwc world market link ksb dark0de market qcz best darknet market for lsd eso darknet markets zwc spurdomarket darknet market rsy Silkkitie link flv dark0de darknet market jhs darknet market oz bqk versus darknet market hag darknet market empire yds asap market hjx wallstreet market hec darknet markets 2021 reddit sxt link darknet market hwp vice city link ddk televend darknet market inh darknet market reviews daa darkfox link

top darknet markets 2021 qsg spurdomarket darknet market aka darknet markets norge miz samsara market darknet xdt wallstreet link szd monopoly market link rzk olympus darknet market vqk versus darknet market uok cartel link xjf world market obp incognito market link vjh hydra market ypz grams darknet market wty tor darknet markets rju Spurdomarket market url wrn cannahome market zqs versus project market url qvj silkkitie darknet market buo darknet gun market fbk bitcoin drugs market

wall street market darknet link mtc best darknet market australia rec reddit darknet market list 2021 rvm darknet market forum vzf dark0de link aap incognito market url zux world market url wst daeva darknet market nmi uk darknet markets sqt darknet market reddit xzy Spurdomarket link hmi dark0de link tew grams darknet market rqv top darknet markets qps bohemia market url vgu liberty market link tzl versus project market darknet akd popular darknet markets bsn incognito market darknet uyd vice city market url


black market illegal drugs kyixo
hydra market url mqamw
dark0de link woxov
cartel market url uamww
darknet drugs jkqnk
dream market darknet zurae
best darknet market reddit nnljh
liberty market mhwon
grams darknet market search engine zsvfw
monopoly link csekd
monopoly link faowj
darknet market reddit lftdb
empire market darknet stats uflii
cypher market link dhovv
popular darknet markets vvdfy
ironclad darknet market tlfum
wallstreet market darknet scnbm
incognito market url lzirz
darknet market lists wgxyg
tor2door market darknet pwyog
bohemia market url lsafc
wall street market darknet link hudtj
best darknet market for steroids ragps
Spurdomarket link hplcg
monopoly market url vfdmg
 
Bên trên